Foto: Jelena Jevđenić/Impuls
Gubitak biljnih i životinjskih vrsta ne predstavlja samo problem očuvanja prirode, već može direktno da ugrozi kvalitet vode, oprašivanje biljaka i sposobnost ekosistema da skladište ugljenik, pokazuje novo veliko naučno istraživanje.
Međunarodni tim naučnika objedinio je rezultate 423 studije kako bi ispitao na koji način biološka raznovrsnost utiče na funkcionisanje ekosistema i koristi koje priroda pruža ljudima. Rezultati su objavljeni u časopisu Nature Ecology & Evolution.
Prethodno se u nekim naučnim krugovima smatralo da ekosistemi imaju “višak” vrsta – odnosno da gubitak nekoliko vrsta neće poremetiti cjelinu jer će druge preuzeti njihovu ulogu. Ova meta-analiza je to demantovala za ključne regulatorne funkcije, poput oprašivanja i prirodnog filtriranja vode. Kod ovih procesa zabilježen je strogo linearan odnos. To znači da svaka izgubljena vrsta direktno i srazmjerno smanjuje kvalitet vode i uspješnost oprašivanja biljaka. Nema bezbjednosnog jastuka; ekosistem slabi sa svakim pojedinačnim izumiranjem.
Analiza je pokazala da veća raznovrsnost vrsta uglavnom pozitivno utiče na funkcionisanje prirodnih sistema. Kod nekih procesa, poput oprašivanja i održavanja kvaliteta vode, odnos između broja vrsta i koristi koje ekosistem pruža pokazao se posebno značajnim.
Jedan od najzanimljivijih nalaza odnosi se na takozvani plavi ugljenik, odnosno ugljenik koji skladište morski i obalni ekosistemi. Naučnici su ustanovili da je ovaj proces izuzetno osetljiv na promjene biodiverziteta, što ukazuje na značaj očuvanja morskog živog svijeta u ublažavanju klimatskih promjena.
Autori naglašavaju da se ekonomija i opstanak modernog društva oslanjaju na takozvane usluge ekosistema (ecosystem services). Sa padom linearnog biodiverziteta divljih oprašivača, prinosi ključnih usjeva postaju nestabilni, što direktno ugrožava globalno snabdijevanje hranom i podiže cijene na tržištu.
Kada prirodni rječni i močvarni sistemi izgube biološku raznovrsnost (mikroorganizme, biljke, školjke), gube i moć samoprečišćavanja. To znači da će se morati ulagati milijarde u vještačke, tehnološke sisteme filtracije.
va studija daje precizan dokaz da očuvanje prirode nije stvar “istinske ljubavi prema životinjama”, već bazična infrastruktura za opstanak čovječanstva. Naučnici upozoravaju da trenutne politike zaštite životne sredine često posmatraju samo ukupnu biomasu ili pošumljavanje uopšteno, dok je ključ zapravo u raznovrsnosti, jer monokulture i osiromašeni sistemi ne mogu da pruže stabilnost koja nam je potrebna da preživimo klimatsku krizu.
Impuls