Foto: EPA
Smanjenje zagađenja moglo bi poboljšati mentalno zdravlje miliona ljudi širom Evrope, navodi se u novom objavljenom izvještaju Evropske agencije za životnu sredinu (EEA), u kojem se ukazuje na povezanost između zagađenja vazduha, buke i hemijskog zagađenja i mentalnih poremećaja.
Značajna korelacija između izloženosti zagađenju (posebno vazduhu, buci i hemikalijama) i problema mentalnog zdravlja pojavljuje se u naučnim studijama, iako je potrebno više istraživanja kako bi se uspostavila jasna uzročno-posljedična veza, otkriva brifing EEA „Zagađenje i mentalno zdravlje: trenutni naučni dokazi“.
Poremećaji mentalnog zdravlja potiču od mnoštva faktora (genetika, društvene i ekonomske determinante, psihološki, način života itd.), od kojih neki još nisu u potpunosti shvaćeni. Zagađenje se sve više ispituje kao jedan od takvih doprinosnih faktora.
Evropa je u posljednjih 25 godina doživjela značajan porast prevalencije i incidence poremećaja mentalnog zdravlja. Poremećaji mentalnog zdravlja činili su šesti najveći teret bolesti u EU 2023. godine i predstavljali su osmi najčešći uzrok smrti.
Zagađenje i mentalno zdravlje: trenutni naučni dokazi
Nekoliko je primjera obuhvaćenih brifingom, gdje je zagađenje povezano sa problemima mentalnog zdravlja.
Zagađenje vazduha tokom kritičnih faza razvoja mozga — na primjer u materici, detinjstvu i ranoj adolescenciji — povezano je sa strukturnim i funkcionalnim promjenama mozga.
Dugotrajna izloženost lošem kvalitetu vazduha (uglavnom PM2,5 i NO2) povezana je sa povećanom prevalencijom ili rizikom od novonastale depresije. Kratkoročni vrhovi izloženosti povezani su sa pogoršanjem simptoma šizofrenije.
Izloženost buci od povećanog drumskog saobraćaja povezano je sa malim povećanjem rizika od depresije (3%) i anksioznosti (2%). Takođe, izloženost buci u životnoj sredini povezana je sa većom prevalencijom problema u ponašanju kod djece, to zauzvrat utiče na njihovo mentalno blagostanje. Postoji značajno povećanje stope samoubistava od 2,2% po porastu željezničke buke od 10 decibela. Meta-analiza je otkrila povećanje rizika od depresije od 12% po porastu buke od aviona od 10 decibela.
Foto: Impuls
Kada su u pitanju hemikalije, u saopštenju se navodi da je izloženost olovu u prenatalnom periodu ili u djetinjstvu povezana i sa depresijom i sa šizofrenijom, kao i da je u studijama utvrđena veza prenatalne izloženosti bisfenolu (BPA) i depresije, kao i anksioznosti u detinjstvu.
Takođe, izloženost pasivnom pušenju je dosljedno povezana s depresijom i šizofrenijom, posebno kod ranjivih grupa poput djece i trudnica.
Foto: Impuls
„Iako su potrebna dalja istraživanja kako bi se razjasnila uzročnost, postojeći dokazi jačaju argumente za potpunu primjenu zakonodavstva EU i dalje smanjenje izloženosti zagađenju“, saopštila je EEA.
Pored smanjenja zagađenja, agencija ističe da se rješenja zasnovana na prirodi mogu koristiti za unapređenje mentalnog zdravlja, fizičke aktivnosti i društvene kohezije kroz bolji pristup zelenim površinama i vodi.