Nova alternativa za šećer mogla bi poprilično promijeniti ishranu

Ovaj prirodni šećer zove se tagatoza i ne samo da ima 92 odsto slatkoće saharoze (odnosno običnog, stonog šećera), već sadrži i samo oko trećinu kalorija.

Još važnije, tagatoza ne izaziva nagli porast nivoa insulina kao saharoza ili visokointenzivni vještački zaslađivači, što je čini potencijalno privlačnom opcijom za osobe sa dijabetesom ili problemima sa nivoom glukoze u krvi.

Istraživači sa Univerziteta Tafts, u partnerstvu sa biotehnološkim kompanijama “Manus Bio” (SAD) i “Kcat Enzymatic” (Indija), sproveli su studiju koja dokazuje princip, pokazujući da se tagatoza može proizvoditi održivo i efikasno, što je izazov koji je do sada kočio razvoj tržišta.

Tagatoza se samo djelomično apsorbira u tankom crijevu, dok se velik dio fermentira u debelom crijevu.

Tagatoza je rijedak prirodni zaslađivač, koji se u malim količinama nalazi u nekim mliječnim proizvodima i voću. Ona nudi potencijalno zdraviju alternativu i saharozi i vještačkim zaslađivačima, koji oba mogu da izazovu snažne skokove insulina.

U crijevima se ovaj rijedak šećer metaboliše na sličan način kao voćni šećer fruktoza – što znači da bi osobe sa intolerancijom na fruktozu trebalo da budu oprezne – ali tagatoza je priznata kao bezbjedna za upotrebu od strane Američke agencije za hranu i lijekove i Svjetske zdravstvene organizacije (SZO).

Tagatoza se takođe smatra “prijateljskom za zube” i može imati čak i prebiotičke koristi za oralni mikrobiom. Za razliku od saharoze, koja hrani određene bakterije u ustima koje doprinose karijesu, prva istraživanja ukazuju na to da tagatoza ograničava rast štetnih mikroorganizama u usnoj duplji.

Potencijal postoji, ali je tržište tagatoze do sada bilo ograničeno malim obimom proizvodnje.

“Postoje utvrđeni procesi za proizvodnju tagatoze, ali su oni neefikasni i skupi. Razvili smo način da proizvodimo tagatozu tako što smo genetički izmijenili bakteriju ešerihiju koli da djeluje kao minijaturna fabrika, opremljena pravim enzimima za preradu velikih količina glukoze u tagatozu”, objašnjava bioinženjer Nik Nair sa Univerziteta Tafts.

Konkretno, istraživači su u ove bakterije ubacili novootkriveni enzim iz plijesni, nazvan galaktoza-1-fosfat-selektivna fosfataza (Gal1P). Ovaj enzim pretvara glukozu u galaktozu, a taj proizvod se zatim drugim enzimom pretvara u tagatozu.

Koristeći ovaj novi niz reakcija, Nair i njegove kolege pokazali su da prinos u proizvodnji tagatoze može dostići i do 95 odsto, što je znatno bolje od približno 40 do 77 odsto koliko je trenutno moguće postići.

“Ključna inovacija u biosintezi tagatoze bila je u pronalaženju Gal1P enzima iz sluzave plijesni i njegovom ubacivanju u naše proizvodne bakterije. To nam je omogućilo da preokrenemo prirodni biološki put koji metaboliše galaktozu u glukozu i umjesto toga dobijemo galaktozu iz glukoze koja se koristi kao sirovina. Od tog trenutka mogu se sintetisati tagatoza i potencijalno drugi rijetki šećeri”, ističe Nair.

Tim i dalje mora dodatno da optimizuje proizvodni proces tagatoze, ali se nadaju da njihova strategija predstavlja koristan okvir za buduću proizvodnju rijetkih šećera.