Foto: Connor Ashbridge/Wikipedia
Dobro očuvana lobanja stara 66 miliona godina otkrila je vrstu pernatog dinosaurusa sa potpuno neočekivanim navikama. Istraživači su potvrdili da je ova životinja, ne veća od prosečne ćurke, prvi poznati dinosaurus specijalizovan za ishranu voćem.
Nova analiza, objavljena u časopisu Nature Communications , predstavlja svijetu novu vrstu praistorijske životinje. Fosilni ostaci ovog stvorenja pronađeni su u formaciji Hel Krik, geološkom lokalitetu koji se proteže kroz američke savezne države Montanu, Sjevernu i Južnu Dakotu, kao i Vajoming. Životinja je živjela tokom perioda krede, prije oko 66 miliona godina, u suptropskom ekosistemu koji je dijelila sa poznatim predatorima. Zbog neobičnog izgleda i mjesta pronalaska, istraživači su ovom dinosaurusu nadenuli nadimak pakleno pile (Infernogallus jamesi).
Neobičan stanovnik drevne obale
Ova specifična vrsta razvila je potpuno drugačiji način života u poređenju sa svojim mesožderskim precima. Radilo se o malom, dvonožnom stvorenju prekrivenom perjem, koje je težilo oko 12 kilograma i dostizalo dužinu od jedan i po metar. Pripadao je grupi bezubih dinosaurusa sa kljunom, poznatih kao kenagnatidi, unutar šire loze oviraptorosaurusa. Njegova izuzetno dobro očuvana lobanja, koja staje na dlan ruke, omogućila je naučnicima da detaljno istraže i konačno potvrde njegove jedinstvene prehrambene navike.
Anatomija prilagođena voću
Kako bi dešifrovali ishranu ovog dinosaurusa, istraživači su koristili medicinske skenere za rekonstrukciju mišića vilice. Detaljna anatomska analiza otkrila je neobičan raspored mišića i zakrivljeno nepce, što je omogućavalo donjoj vilici da klizi naprijed i nazad. Kljun je takođe imao niz grebena i žljebova koji su pomagali u drobljenju meke hrane poput bobica i plodova. Ove tri anatomske karakteristike zajedno ne postoje ni kod jedne žive životinje danas, što ukazuje na visoku specijalizaciju vrste.
Naučnici su primijetili zapanjujuću sličnost između mehanike vilice ovog dinosaurusa i određenih modernih ptica. Struktura lobanje najviše podsjeća na današnje papagaje koji se hrane voćem, poput vulturinskog papagaja. Ovakav aparat za žvakanje bio je savršeno prilagođen za drobljenje voća sa tvrdom košticom, omogućavajući životinji da odvoji mekani dio od sjemena. Tomas Dadžon, istraživač u Kraljevskom muzeju Ontarija (Royal Ontario Museum) naveo je da je tim brzo shvatio važnost ovog pronalaska za razumijevanje praistorijskog svijeta.
“Otkriće pokazuje da su ishrane dinosaurusa vjerovatno bile daleko raznovrsnije nego što smo ranije mislili. Evolucija cvjetnica uvela je potpuno novi izvor hrane koji je nesumnjivo imao posljedice po životinje koje su živele pored njih. Prije ovog pronalaska, postojala je određena misterija u evoluciji dinosaurusa i njihovom odnosu sa ranim cvjetnicama”, objasnio je Dadžon.
Ekološka povezanost i evolucija
Otkriće ovog dinosaurusa pruža novi uvid u ekološku povezanost između praistorijskih životinja i cvjetnica (angiosperme). Ove biljke su počele da se šire i diversifikuju tokom krede, nudeći potpuno nove izvore hrane u vidu mesnatih plodova. Dok su mnogi biljojedi koristili kamenje u stomaku za mljevenje hrane, ova nova vrsta je razvila sposobnost pravog žvakanja. Naučnici vjeruju da su ovi rani voćojedi možda igrali ključnu ulogu u raspršivanju sjemena velikih plodova na veće udaljenosti.
Kompletni ostaci malih dinosaurusa iz ovog perioda izuzetno su rijetki u fosilnom zapisu, zbog čega se ovaj primjerak trenutno čuva kao dragocjenost u kanadskom muzeju. Dejvid Evans, glavni kustos za prirodnu istoriju u ovoj instituciji, istakao je da čudna lobanja otkriva iznenađujuće detalje o evoluciji ishrane.
Nalazi jasno pokazuju da je usvajanje kljuna umjesto zuba dramatično povećalo spektar dostupne hrane za ove životinje. Ova saznanja otvaraju nova vrata za razumevanje složenih ekosistema koji su cvjetali prije nego što je udar asteroida zauvijek promijenio lice planete.