Voditelji Studijskog programa sociologije Fakulteta političkih nauka Univerziteta u Banjaluci danas su, u povodu inicijative Srpske pravoslavne crkve za uvođenje vjerske nastave u srednjoškolsko-obrazovni sistem javnih škola Republike Srpske (RS), ukazali da je takvo insistiranje “direktno miješanje religijskih institucija i vjerskih službenika u obrazovni sistem, kao i narušavanje sekularno-laičkog sistema uređenja društva RS”.
“Posebno brine veza vjerskih ustanova i određenih političkih subjekata, čime se direktno podriva neutralnost javnog prostora, koji bi trebao biti zajednički, bez obzira na religijsko i političko (ne)pripadanje. U jednoj takvoj trgovini simboličkim i političkim kapitalom i uticajem, a od strane religijskih i političkih institucija, najveće su žrtve djeca i njihova budućnost. Zato se nadamo da će Ministarstvo prosvjete i kulture u Vladi Republike Srpske imati dovoljno hrabrosti da odbije inicijativu o uvođenju vjerske nastave u srednjoškolsko-obrazovni sistem javnih škola, kao i da se vrati svojoj najznačajnijoj misiji – stvaranju uslova za razvoj kvalitetnog obrazovanja temeljenog na najznačajnijim ljudskim i humanističkim vrijednostima”, navedeno je u saopštenju Studijskog programa sociologije Fakulteta političkih nauka Univerziteta u Banjaluci.
Podsjećaju da je Reforma srednjoškolskog obrazovanja koja je sprovedena 2004. godine imala je za cilj povećanje broja stručnih predmeta i prakse, a na štetu opšteobrazovnih predmeta, kao što su sociologija i filozofija.
“U vrlo složenoj društvenoj stvarnosti u kojoj živimo izučavanje sociologije i filozofije postaje fundamentalno, jer osposobljava učenike za kritičko promišljanje i razumijevanje različitih odnosa i procesa koji se odvijaju u društvu, kao i za razumijevanje funkcionisanja društva u cjelini. Proučavanje društvene strukture, ustanova i institucija uveliko osposobljava učenike za preuzimanje različitih društvenih uloga, te ih usmjerava prema društveno-odgovornom ponašanju, kao i njihovom participatornom djelovanju. Tek kada učenici shvate zajednicu u kojoj žive, način na koji društveni sistem funkcioniše, veze između različitih podsistema, ulogu i značaj pojedinih institucija u društvu; kada budu osposobljeni da kritički promišljaju uzročno-posljedične veze i odnose unutar društvene zajednice i njene sastavne dijelove, moći će da shvate smisao demokratski uređenih društava, te da njeguju vrijednosti istih”, navodi se u saopštenju.
Sociolozi se pitaju – na koji način vjeronauka doprinosi specijalizovanom i usmjerenom srednjoškolskom obrazovanju?
“Sociologija i drugi opšteobrazovni predmeti su smatrani nepotrebnim za određena zanimanja, jer dodatno opterećuju učenike. Zašto se u istom kontekstu ne posmatra i vjeronauka, odnosno – koji je konkretan doprinos vjerske nastave u srednjoškolsko-obrazovnom sistemu?”, kategorični su sociolozi.
Napominju da kao što je poznato, vjerska nastava se već izvodi u osnovnim školama Republike Srpske, te da je bitno podsjetiti javnost da je u crkvenoj nadležnosti izbor vjeroučitelja u osnovnim školama, čime su procesi izbora i zapošljavanja nastavnog kadra van školske nadležnosti, te samim tim i netransparentni za roditelje.
“Pitamo – kako se navedeno uklapa u odredbe Zakona o srednjem obrazovanju Republike Srpske i podzakonske akte koje iz njega proizlaze i da li će se takva praksa nastaviti, ako se usvoji inicijativa SPC, i u srednjim školama?”, upitali su sociolozi Ministarstvo prosvjete i kulture u Vladi Republike Srpske.
Pored navedenog, pitaju predstavnike nadležnih institucija, prije svih Pedagoškog zavoda i Ministarstva prosvjete i kulture u Vladi Republike Srpske, koji su to učinci i doprinosi izvođenja vjerske nastave u osnovnoškolskom-obrazovnom sistemu? Da li su rađene potrebne analize i monitoring ovakvog vida obrazovanja i ako jesu, traže da ih upoznate sa razultatima.
“Da li je uopšte prethodno vođena stručna rasprava o ovoj temi, ko su bili njeni učesnici? Da li su dostupni stavovi roditelja i učenika o vjerskoj nastavi u osnovnim školama i inicijativi za uvođenje iste u srednje škole? Koje su to alternative ovakvom predmetu i da li su učenici i njihovi roditelji diskriminisani ako ne prihvataju ovakav vid vjerskog obrazovanja? Zar nam još nije jasno da vjersko vaspitanje (odnosno, vjerska nastava) nije naučna djelatnost i da joj kao takvoj nije mjesto u obrazovnim institucijama i sistemu javnih škola. Kako je moguće da nam u društvu prepunom izazova, problema, tranzicionih posljedica ne trebaju znanja iz društvenih i humanističkih nauka, a treba nam vjerska poduka i nastava. Da li smo toliko očajni da se ne želimo suočiti sa stvarnošću u kojoj živimo, nego smo radije spremni da vjerujemo u onozemaljski spas?”, puni su pitanja sociolozi.
Smatraju da je potrebno, a na to nas obavezuju i preporuke Savjeta Evrope, omogućiti izučavanje religijskih sadržaja u javnim školama, u cilju upoznavanja različitih svjetonazora i uspostavljanja tolerantnog društva utemeljenog na demokratskim vrijednostima.
(Nezavisne)