Foto: Freepik
Savez planira brže raspoređivanje snaga na Baltiku u slučaju rata sa Rusijom, dok Vašington namjerava da smanji vojne kapacitete dostupne saveznicima u krizi
NATO planira da ojača odbranu istočnog krila novom strukturom za brzo raspoređivanje snaga u Letoniji i Estoniji u slučaju rata sa Rusijom, u trenutku kada Sjedinjene Države, prema pisanju medija, namjeravaju da značajno smanje vojne kapacitete dostupne evropskim saveznicima u krizi.
Trenutno su NATO snage u sve tri baltičke države, kao i na sjeveru Poljske, pod komandom jednog multinacionalnog štaba u poljskom gradu Šćećinu. Planirana promjena naglašava strateški značaj Baltika, koji je u fokusu od početka ruske invazije na Ukrajinu.
Lideri baltičkih država sastali su se juče u Viljnusu sa predsjednicom Evropske komisije Ursulom fon der Lajen i saglasili se da EU mora ubrzati bezbjednosne napore na istočnom krilu Evrope, rekao je predsjednik Litvanije Gitanas Nauseda.
Fon der Lajen je kazala da baltičke države “proživljavaju ono za šta su mnogi vjerovali da pripada nekom drugom vremenu”. “Uzbune za vazdušnu opasnost, porodice u skloništima, zatvorene škole, prekinut saobraćaj. To je stvarnost na istočnoj granici Evrope 2026. godine. Danas je to ovdje. Sutra će biti negdje drugdje duž istočne granice.”
Ona je upozorila da je “to promišljena strategija Rusije, koja pokušava da destabilizuje naša demokratska društva”.
Dodjeljivanje drugog korpusa Baltiku omogućilo bi NATO-u da brzo dovede veći broj snaga, kako je to u razgovoru za Rojters opisao jedan vojni zvaničnik, čime bi se odgovorilo na ograničenu stratešku dubinu i ranjivost regiona.
Kada je potpuno operativan, armijski korpus obično komanduje trima divizijama, odnosno sa 40.000 do 60.000 vojnika. U mirnodopskim uslovima obično postoji kao svedena komandna struktura, sa specijalističkim funkcijama poput artiljerije, protivvazdušne odbrane i saniteta, kako bi bilo omogućeno brzo raspoređivanje trupa kada je potrebno.
Njemačka i Holandija su, u koordinaciji sa NATO-om, postigle dogovor da njemačko-holandski korpus, sa sjedištem u njemačkom gradu Minsteru, bude zadužen za odbranu Letonije i Estonije, kazali su za Rojters vojni izvori.
Dogovor je uklonio posljednju prepreku, koja se odnosila na nedostatak korpusnih snaga, rekli su izvori, aludirajući na ključne kapacitete koji su svakom korpusu potrebni u oblastima kao što su dalekometna artiljerija, protivvazdušna odbrana, kao i inženjerija i sanitet.
Zajedno sa drugim partnerima, Njemačka i Holandija će sada izgraditi te snage, rekli su izvori.
Nije odmah bilo jasno kada će odluka stupiti na snagu i koliko će vojnika u bilo kojem sukobu biti pod komandom nove štabne jedinice.
Holandsko ministarstvo odbrane saopštilo je da se raspoređivanje korpusa “trenutno dodatno razrađuje” i odbilo da iznese detalje. Njemačko ministarstvo odbrane odbilo je da komentariše, pozivajući se na tekuće koordinacione aktivnosti sa NATO-om.
Zvaničnici NATO-a već godinama upozoravaju na pojačanu prijetnju iz Rusije, za koju kažu da bi potencijalno mogla pokrenuti napad velikih razmjera na teritoriju saveznika već 2029. godine. Moskva negira agresivne namjere i optužuje savez da podstiče tenzije širenjem na susjedne teritorije.
Evropski saveznici preuzimaju veću odgovornost za sopstvenu bezbjednost, usljed oštrih kritika predsjednika SAD Donalda Trampa, koji je nedavno optužio evropske članice NATO-a za nedostatak podrške u ratu sa Iranom i najavio da će Vašington povući 5.000 američkih vojnika iz Njemačke.
Prema pisanju “Špigla” SAD namjeravaju da značajno smanje vojne kapacitete dostupne za pomoć evropskim saveznicima u krizi, uključujući borbene avione, ratne brodove i avione za dopunjavanje goriva u vazduhu.
Njemački list navodi da je izaslanik američkog ministra odbrane Pita Hegseta krajem prošle sedmice u sjedištu NATO-a u Briselu informisao visoke zvaničnike država članica o tom planu.
Tri izvora upoznata sa tim pitanjem kazala su za Rojters da je Trampova administracija prošle sedmice planirala da obavijesti saveznike u NATO-u da će smanjiti obim vojnih kapaciteta dostupnih savezu tokom krize.
Sjedinjene Države namjeravaju da ubuduće obezbjeđuju samo polovinu ranijeg broja strateških bombardera, navodi se u izvještajima.
Konkretno, broj američkih borbenih aviona trebalo bi da bude smanjen za trećinu, naveo je “Špigl”, pozivajući se na izjavu američkog izaslanika Aleksandra Velez-Grina tokom sastanka iza zatvorenih vrata.
Američka mornarica takođe bi trebalo da stavi NATO-u na raspolaganje manji broj razarača, a SAD više ne namjeravaju da savezu obezbjeđuju podmornice.
Prema predviđenim izmjenama, Evropa bi bila primorana da sama obezbijedi izviđačke dronove, dok SAD planiraju da znatno smanje isporuku naoružanih modela. SAD će iznijeti dodatne detalje na konferenciji o formiranju snaga početkom juna, navodi se u izvještaju “Špigla”.
Portparolka NATO-a rekla je za “Špigl” da je u planiranju snaga NATO-a postojalo “preveliko oslanjanje” na SAD i da bi, kako Evropa i Kanada budu više ulagale u odbranu, vojne odgovornosti unutar saveza mogle biti reorganizovane.