Foto: Sikwe Scarter/Unsplash
Tehnologije čiste energije stvaraju stotine hiljada radnih mjesta širom Evropske unije, ali stalni nedostatak kvalifikovanih radnika rizikuje usporavanje budućeg rasta, navodi se u izvještaju koji je danas objavila Evropska agencija za životnu sredinu (EEA).
Zapošljavanje u globalnom energetskom sektoru raste brzinom koja nadmašuje širu ekonomiju.
Rast zaposlenosti je bio 2,2% u 2024. godini, u odnosu na rast zaposlenosti od 1,3% u cijeloj ekonomiji.
Prema podacima Međunarodne agencije za obnovljive izvore energije (IRENA) i Međunarodne organizacije rada (ILO), Kina je, sa sedam miliona radnih mjesta u sektoru čiste energije na prvom mjestu, a iz nje je EU, gdje je 1,8 miliona radnih mjesta direktno ili indirektno povezano sa obnovljivim izvorima energije.
Izvještaj EEA, „Tehnologije čiste energije u Evropskoj uniji — implikacije za kvalitetna radna mjesta, vještine i pravednu tranziciju“, ispituje zaposlenost u četiri tehnologije čiste energije — vjetroelektrane, solarne fotonaponske energije, toplotne pumpe i baterije — koje zajedno zapošljavaju stotine hiljada radnika širom EU.
U sektoru energije vjetra u EU je 2023. bilo procijenjenih 273.500 direktnih radnih mjesta, od čega je 77 odsto u segmentima održavanja, ugovaranja energije i administracije prodaje, nakon čega slijedi proizvodnja.
U sektoru tehnologija solarnih fotonaponskih sistema je 2023. bilo direktno zaposleno više od 227.000 ljudi, od čega otprilike polovina u operativnoj fazi, a 36 odsto u segmentu lanca vrijednosti koji se odnosi na građevinarstvo, kao što su infrastrukturni radovi, priprema lokacije, priključak na mrežu.
Samo proizvodnja solarnih PV sistema u EU je i dalje ograničena, dodaje se u saopštenju.
Sektor toplotnih pumpi je 2023. zaposlio procijenjenih 80.100 radnika, uglavnom u segmentu građevinarstva (65 odsto), i ima značajan potencijal za dalji rast širom EU.
Sektor baterija, iako najmanji sa oko 33.000 radnika, zabilježio je najbrži rast zaposlenosti između 2018. i 2023. godine, pri čemu je većina radnih mjesta koncentrisana u proizvodnji, dok istraživanje i razvoj ostaju od ključnog značaja za tehnologije sljedeće generacije.
Njemačka ima najveći broj radnih mjesta u vjetroenergiji (125.000), solarnim tehnologijama (84.000) i sektoru baterija (12.300).
Portugal, Španija i Italija imaju najviše zaposlenih u sektoru toplotnih pumpi, a Mađarksa i Poljska bilježe najveći rast zaposlenosti u sektoru baterija.
U saopštenju se ukazuje na neravnomjernu raspoređenost radnih mjesta u čistim tehnologijama unutar EU, koja bi mogla da produbi postojeće razlike.
EEA ističe da nedostatak kvalifikovanih radnika ugrožava primjenu tehnologija čiste energije i da su potrebne koordinisane političke akcije kako bi se povećala obuka, prekvalifikacija i veća dostupnost radne snage.
U saopštenju se dodaje da su poslovi najbolje plaćeni u sektoru vjetroenergije, gdje su plate oko 40 odsto više nego u sektoru toplotnih pumpi.
Takođe se napominje da rast zaposlenosti u ovim sektorima ne vodi automatski do inkluzivnih tržišta rada i da su žene i mladi nedovoljno zastupljeni.
Učešće žena kreće se od 26 odsto u sektoru vjetra i baterija do samo 14 osto u sektoru toplotnih pumpi, dok su mladi radnici, starosti 15 do 24 godine, činili samo šest do sedam odsto radne snage u sektoru vjetra, solarne fotonaponske energije i toplotnih pumpi 2023. godine.