Foto: Ministry of Tribal Affairs, Government of India
Iako je možda teško povjerovati u naše hiper-povezane živote, postoje hiljade ljudi širom planete koji su gotovo potpuno odvojeni od ostatka svijeta.
Procjenjuje se da postoji najmanje 196 „nekontaktiranih“ autohtonih grupa širom svijeta, koje žive uglavnom u 10 zemalja Južne Amerike, Azije i Pacifika, uključujući Brazil, Indoneziju i Indiju. Žive u različitim sredinama, od ostrva, do pustinja i šumovitih pograničnih područja amazonskog basena. Ove grupe su imale različite nivoe kontakta sa spoljnim svijetom; dok neki imaju samo sporadične susrete sa susjednim autohtonim narodima, drugi se češće susreću sa strancima, ponekad protiv svoje volje zbog prisustva sječe šuma, naftne, poljoprivredne i rudarske industrije koje sve više zadiru u njihovu zemlju.
Ali ko su među njima najizolovaniji ljudi na Zemlji?
Generalno, ono što ujedinjuje ove grupe jeste to što su aktivno izbjegavale ili pokušavale da ograniče kontakt sa drugim kulturama, čak i sa drugim nekontaktiranim narodima, kako bi održale svoj jedinstveni način života.
„Ne žele da budu uznemireni“
Jedan takav kandidat je mala grupa autohtonih ostrvljana poznatih kao Sentinelci, koji žive na ostrvu Sjeverni Sentinel unutar indijskih Andamanskih i Nikobarskih ostrva u Bengalskom zalivu. Ova grupa je toliko malo poznata da antropolozi nisu sigurni ni kako sebe nazivaju; njihovo ime je zasnovano na ostrvu površine otprilike 60 kvadratnih kilometara na kojem žive.
Prema organizaciji Survival International, vjeruje se da Sentinelci žive na Andamanskim ostrvima do 55.000 godina i da su direktni potomci prvih ljudi koji su migrirali iz Afrike. Danas, Sentinelci slijede način života lovaca-sakupljača i pecaju duž obale, koristeći elegantne, ručno rezbarene kanue. Organizacija Survival International procjenjuje da grupa obuhvata između 50 i 150 ljudi, mada nedostatak pristupa grupi čini njihov broj gotovo nemogućim, a vlada nije pokušala da ih uključi u indijski popis. Njihov zvanični broj ostaje nepoznat.
Pleme Sentinelci: Izolovana zajednica usred Indijskog okeana
Pored udaljenosti ostrva, kontakt je još teži jer ga stanovnici ostrva odbijaju. Poznato je da zajednica puca na čamce koji se približavaju i helikoptere koji lebde u vazduhu.
Samo je nekoliko stranaca ikada kročilo na ostrvo Sjeverni Sentinel, a indijski zakon sada zabranjuje putovanje u radijusu od 5 km od ostrva radi zaštite obe strane. Ostrvljani su podložni bolestima koje donose stranci, a posjetioci su u opasnosti od napada; Sentinelci su ubili najmanje tri osobe, uključujući misionara po imenu Džon Alen Čau, koji je ilegalno putovao na ostrvo 2018. godine.
„Oni brišu svoje tragove“
Organizacija Survival International procjenjuje da 95% „nekontaktiranih“ i „izolovanih“ naroda živi u basenu Amazona, mada se termin „dobrovoljno izolovani narodi“ češće koristi za takve grupe.
Kakataibo, šumski narod u basenu Agvajtije, dijelu Amazona u centralnom Peruu. Kakataibo se veoma rijetko sreću, čak i od strane drugih autohtonih naroda. U stvari, oni su „toliko odlučni da ih ne pronađu da brišu svoje tragove sa Zemljom, tako da nema mnogo informacija o njima“, rekla je Beatriz Uertas, antropolog„
Organizacija Survival International ističe druge visoko izolovane grupe u regionu, uključujući nomadsku autohtonu grupu pod nazivom Kavahiva. Ova grupa je toliko uspješno izbjegavala kontakt da su poznati samo kroz slučajne susrete i jedan video dokaz, a kao posebna grupa su priznati tek 1999. godine.
Još jedna istaknuta grupa koja je izuzetno izolovana je Maško Piro iz udaljenih šuma Perua, za koje se smatra da čine najveću grupu nekontaktovanih naroda na svijetu, koji broje oko 750. Neki u ovoj grupi su potomci ljudi koji su bili porobljeni i primorani da rade na amazonskim farmama kaučuka u 19. vijeku, ali su pobjegli dublje u šume gdje su od tada ostali, izbegavajući kontakt.
Zablude koje imamo
Najčešće zablude koje imamo o ovim ljudima je da su „zaglavljene u kamenom dobu, kao da žive u balonu“.
Još jedno često pogrešno shvatanje je da bi ove grupe željele da se povežu kada bi znale više o prednostima spoljašnjeg svijeta.
Neki istraživači tvrde da bi ove grupe trebalo kontaktirati kako bi se bolje zaštitile od sadašnjih i budućih šteta. Ali grupe poput Survival International-a tvrde da duga istorija prisilnog kontakta pokazuje da to na kraju dovodi do više štete nego koristi za ove ljude, njihovu bezbjednost i njihov opstanak.
Autohtoni narodi imaju ljudsko pravo na samoopredeljenje, kako su potvrdile Ujedinjene nacije, a istraživači su rekli da ove grupe jasno izražavaju to pravo tražeći kontakt kada žele da se druže sa drugima i povlačeći se kada žele da budu ostavljeni na miru.