Foto: Pexels
Zahvaljujući drveću, efekat toplotnog ostrva može se i duplo smanjiti, međutim, dalje klimatske promjene ograničiće ulogu zelenila u rashlađivanju gradskih centara.
Asfalt, cigla, beton… Ogromne količine ovih građevinskih materijala u savremenim gradovima idealni su upijači toplote. A kako ta toplota ne ostaje zarobljena u njima, nego se oslobađa, nastaje tzv. efekat urbanog toplotnog ostrva.
Riječ je o pojavi da su gradovi i do nekoliko stepeni topliji od svog znatno manje urbanizovanog, prirodnog ili ruralnog okruženja.
Kroz sadnju drveća moguće je ublažiti ovo zagrijavanje.
Kompleksni proračuni međunarodnog tima naučnika pokazuju da može da ga prepolovi.
U odsustvu zelenila, efekat urbanog toplotnog ostrva zagrijao bi analizirane svjetske gradove za, u prosjeku, 0,31 stepen, ali zahvaljujući hladovini i oslobađanju vodene pare, drveće smanjuje ovaj doprinos na prosječno 0,15 °C.
Ali moramo imati u vidu da se ovdje govori o globanim prosecima.
U 20 gradova sa najmanje tri miliona ljudi, postojeći zeleni pokrivač ublažava efekat urbanog toplotnog ostrva za manje od 0,05 stepena. Štaviše, u četiri grada – Dakaru (Senegal), Džedi (Saudijska Arabija), Kuvajtu (Kuvajt) i Amanu (Jordan) – drveća je toliko malo da preko 15 miliona njihovih stanovnika praktično ni ne dobijaju nikakvo hlađenje od stabala.
S druge strane, autori su takođe mapirali i gradove gdje drveće snižava temperaturu više od globalnog prosjeka, za minimalno 0,25 stepeni. Ovi podaci dodatno osvjetljavaju globalnu neravnotežu: dok skoro 40 odsto gradova u bogatim zemljama uživa u tolikom nivou rahlađivanja, u siromašnim nacijama taj procenat iznosi manje od devet odsto.
“Postoji nejednakost. Kada pogledate gradove širom svijeta, postoji mnogo, mnogo gradova koji imaju veoma nisku pokrivenost drvećem, posebno u zemljama u razvoju. Zato mislim da je brojka smanjenja temperature vazduha bila malo manja nego što smo očekivali”, istakao je vodeći autor studije, Robert Makdonald iz ekološke organizacije “The nature conservancy”.
Svake godine vrućine odnesu skoro pola miliona života, a zbog lošeg kvaliteta kuća i nedostatka sistema hlađenja, njihovom negativnom uticaju posebno su izloženi siromašniji slojevi stanovništva.
Ipak, sudeći prema novom istraživanju, pritisak može smanjiti i zeleno planiranje gradova.
Autori naglašavaju da gradovi, prije svega siromašniji i topliji, mogu i treba da urade više kako bi povećali pokrivenost drvećem.
Međutim, zbog ograničenja u pogledu dostupnosti vode, zemljišta i odgovarajućih vesta, ali i sve dubljih promjena klime, sadnje bi smanjile buduće zagrijavanje gradova za maksimalno 20 odsto.
“Drveće nas neće spasiti od klimatskih promjena. Klimatski scenariji pokazuju mnogo topliji svijet i pokrivenost drvećem može samo donekle pomoći”, ocijenio je Robert Makdonald. ”
Sa njim se slaže i dekan za životnu sredinu na Univerzitetu u Mičigenu, Džonatan Overpek, koji nije bio dio studije.
“Ova strategija nije ni približno dovoljna da uspori klimatske promjene. Samo prelaskom sa fosilnih goriva na obnovljive izvore i skladištenje energije u baterijama možemo se nadati da ćemo zaustaviti klimatske promjene koje izazivaju haos širom planete”.
Naposljetku, pored smanjenja toplote, drveće i priroda generalno imaju i brojne druge koristi – od onih dobro poznatih kao što su prečišćavanje vazduha, smanjenje količine ugljen-dioksida i upijanje padavina do onih manje očekivanih poput smanjenja stresa, pa čak i ublažavanja osjećaja bola.