Foto: Unsplash
Rode dobijaju na težini zbog ishrane koja je doslovno smeće, prema istraživanju koje sugeriše da se ptice koje su ranije nestajale suočavaju sa potencijalnim zdravstvenim rizicima kao rezultat sve češćeg jedenja otpada sa deponija.
Deponije nude ono što izgleda kao brzi i praktični obroci za populacije bijelih roda u Evropi. Ali novo istraživanje sugeriše da one možda dobijaju kratkoročni energetski podsticaj po cijenu skrivenih dugoročnih zdravstvenih efekata.
To ukazuje na komplikovan kompromis: hrana sa deponija može pomoći nekada ugroženim vrstama da rastu i štede energiju, pomažući u povećanju njihove populacije, ali može i da mijenja njihova tijela na načine koji tek počinju da se razumiju.
Nekada poznate po migracijama na velike udaljenosti između Evrope i Afrike, neke populacije su promijenile svoje ponašanje jer je odbačena hrana postala lakša za pronalaženje nego prirodni plijen.
Rode koje traže hranu na deponijama mogu da pretražuju otpad od hrane, ostatke mesa, insekte, glodare i gliste, dok troše manje energije pretražujući polja i močvare. Ali ta ista mjesta mogu izložiti ptice plastici, žicama, staklu i teškim metalima, što postavlja pitanja o tome da li im ova ishrana „brzom hranom“ pomaže ili šteti.
Foto: Jelena Jevđenić/Impuls
Anustup Bandjopadjaj, doktorant na Univerzitetu veterinarske medicine u Beču, koji je bio uključen u studiju, rekao je da rastuća globalna proizvodnja otpada stvara nove mogućnosti ishrane za divlje životinje, ali da su posljedice po rode ostale sporne.
Istraživači su istraživali populacije bijelih roda u Poljskoj, gdje su ptice počele da jedu više otpada sa deponija tokom posljednje decenije. Za razliku od nekih zapadnoevropskih populacija, većina ovih ptica se i dalje uglavnom oslanja na prirodni plijen, što istraživačima daje priliku da uporede pojedinačne bijele rode koristeći različite strategije ishrane.
Njihovi rani nalazi, predstavljeni na konferenciji Društva za eksperimentalnu biologiju u Firenci, ukazuju na to da rode koje se hrane na deponijama imaju veću tjelesnu masu i veće zalihe energije od onih koje se hrane prirodno.
„One mogu manje vremena provoditi tražeći hranu i potencijalno usmjeriti to vrijeme i energiju u druge aktivnosti kao što je razmnožavanje“, rekao je Bandjopadjaj. „Naši partneri iz Poljske takođe su otkrili da bijele rode koriste deponije uglavnom usred sezone razmnožavanja, kada su potrebe mladunaca za hranom na vrhuncu.“
Ali ove koristi dolaze sa rizicima. Istraživači su takođe otkrili dokaze o oštećenju DNK povezanom sa ishranom na deponijama mnogo ranije nego što se očekivalo kod mladih ptica – kada su ptići bili „stari samo oko nedjelju dana“.
Nalazi takođe ukazuju na to da pogodnost i oslanjanje na traženje hrane na deponijama kao izvor hrane mogu uticati na obrasce migracije, kao što je to bio slučaj sa populacijama bijelih roda u zapadnoj Evropi. Bandjopadjaj je rekao: „Bijele rode na Iberijskom poluostrvu su prešle sa potpuno migratornih na djelimično migratorne, ili čak sedentarne, uglavnom zbog povoljnih vremenskih uslova i, što je važno, dostupnosti subvencija za hranu na deponijama.“
Profesorka Aldina Franko, ekologinja sa Univerziteta Istočne Anglije (UEA), koja nije bila uključena u istraživanje, rekla je da je studija otvorila nove puteve ispitivanjem uticaja zagađivača na rode.
Hrana pronađena na deponijama je kao „brza hrana“ za ptice, rekla je ona. „To je hrana koja truli i lošeg je kvaliteta, i vjerovatno veoma energetski bogata. Dakle, mogu da dobiju ostatke odrezaka ili ostatke ribe, sve što bacamo na deponije.“
Franko je dodala da je slika nijansirana: „Istina je da može biti štetno za pojedinačne rode da jedu ove vrste hrane koje mogu sadržati zagađivače i bolesti. Ali sa stanovišta populacije, ako biste imali 500 roda koje idu na deponiju, možda će nekoliko njih umrijeti od jedenja ovih kontaminiranih stvari, ali većina će zapravo imati koristi od dodatne hrane.“
Problem postaje sve hitniji kako se pristup otvorenim deponijama smanjuje u Evropi zbog promjena politika EU u upravljanju otpadom. Ovo bi moglo uticati na broj, kretanje i uspjeh razmnožavanja roda koje se oslanjaju na njih kao izvore hrane.
Franko je rekla da bi ovo mogla biti potencijalna briga za populacije bijelih roda koje su se navikle na hranjenje na deponijama.
„S jedne strane, veoma smo srećni što obezbjeđujemo hranu u našim baštama kroz hranilice za ptice. Deponije su otpad koji ne koristimo i pitanje je, zar ne bi trebalo da dozvolimo nekim vrstama da imaju koristi od ovih resursa koji nam više nisu potrebni? Populacije bijelih roda su opadale do 1980-ih. Nestale su iz nekoliko evropskih zemalja, a sada su ponovo uvedene u Švedskoj, a nedavno i u Velikoj Britaniji.“