Foto: Pexels
Najbogatijim 1% je trebalo 10 dana, dok je najbogatijim 0,1% trebalo samo tri dana da iscrpe godišnji ugljenični budžet, pokazuje studija.
Autor: Impuls
Analiza je pokazala da je 1% najbogatijih na svijetu potrošilo svoj pravičan dio emisije ugljenika za samo 10 dana od početka 2026. godine.
U međuvremenu, najbogatijih 0,1% je trebalo samo tri dana da iscrpi svoj godišnji budžet za ugljenik, prema istraživanju Oksfama.
Ova dobrotvorna organizacija je saopštila da će se sa najgorim posljedicama emisija suočiti oni koji su najmanje doprinijeli izazivanju klimatske krize, uključujući ljude u zemljama sa niskim prihodima na prvim linijama klimatskog sloma, starosjedelačke grupe, žene i djevojčice.
Zemlje sa nižim i srednjim prihodima su najviše izložene riziku od štetnih efekata ovih emisija, a globalna ekonomska šteta potencijalno može dostići 44 biliona funti do 2050. godine.
Emisije 1% najbogatijih generisane samo u jednoj godini prouzrokovaće procjenjenih 1,3 miliona smrtnih slučajeva povezanih sa toplotom do kraja vijeka.
Superbogati nisu samo odgovorni za većinu emisija ugljenika, već i ulažu u industrije koje najviše zagađuju. Milijarder u prosjeku ima investicioni portfolio u kompanijama koje će proizvoditi 1,9 miliona tona CO2 godišnje – otprilike ekvivalentno godišnjim emisijama 400.000 automobila.
Da bi ostali u okviru dogovorenog ograničenja globalnog zagrijavanja od najviše 1,5°C iznad predindustrijskih nivoa postavljenih Pariskim sporazumom iz 2015. godine, najbogatijih 1% svjetske populacije moralo bi da smanji svoje emisije za 97% do 2030. godine.
Bet Džon, savjetnica za klimatsku pravdu u Oksfamu u Velikoj Britaniji, rekla je da bi vlada Velike Britanije trebalo da se fokusira na najbogatije zagađivače kako bi se ograničila šteta koju izazivaju emisije.
„U Velikoj Britaniji su propuštene višestruke prilike da se najbogatiji natjeraju da plate svoj pravedni dio za klimatske akcije, ali još uvijek ima mnogo toga što se može učiniti“, rekla je ona. „Pravedno oporezivanje najvećih zagađivača, kao što su privatni avioni i naftne i gasne kompanije, očigledno je mjesto za početak generisanja sredstava potrebnih za prelazak na pravedniju, zeleniju budućnost.“
„Istraživanja iznova i iznova pokazuju da vlade imaju veoma jasan i jednostavan put da drastično smanje emisije ugljenika i riješe problem nejednakosti: ciljanjem na najbogatije zagađivače. Suzbijanjem ugljenično-nesmotrenosti superbogatih, globalni lideri imaju priliku da vrate svijet na put ka klimatskim ciljevima i ostvare neto koristi za ljude i planetu“, rekao je Nafkote Dabi, šef za klimatsku politiku u Oksfamu.
Najbogatiji pojedinci i korporacije takođe imaju nesrazmernu moć i uticaj. Broj lobista iz kompanija za fosilna goriva koji su prisustvovali nedavnom samitu COP30 u Brazilu, na primjer, bio je veći nego bilo koje delegacije osim zemlje domaćina, sa 1600 učesnika.
„Ogromna moć i bogatstvo superbogatih pojedinaca i korporacija takođe su im omogućili da imaju nepravedan uticaj na kreiranje politika i razvodne pregovore o klimi“, dodao je Nafkote Dabi.
Oksfam poziva vlade da smanje emisije superbogatih i da nateraju bogate zagađivače da plate kroz:
Povećati poreze na prihod i bogatstvo superbogatih i proaktivno podržati i uključiti se u pregovore o Konvenciji UN o međunarodnoj poreskoj saradnji kako bi se postigla pravednija globalna arhitektura.
Porezi na višak profita korporacija iz oblasti fosilnih goriva. Porez na profit bogatih zagađivača za 585 kompanija iz nafte, gasa i uglja mogao bi da prikupi do 400 milijardi američkih dolara u prvoj godini, što je ekvivalentno troškovima klimatskih šteta na globalnom jugu.
Zabraniti ili kazneno oporezovati luksuzne predmete koji proizvode mnogo ugljenika, poput superjahti i privatnih aviona. Ugljenični otisak superbogatog Evropljanina, akumuliran skoro nedelju dana korišćenja superjahti i privatnih aviona, jednak je životnom ugljeničnom otisku nekoga u najsiromašnijih 1% na svijetu.
Izgraditi ravnopravni ekonomski sistem koji ljude i planetu stavlja na prvo mjesto odbacivanjem dominantne neoliberalne ekonomije i kretanjem ka ekonomiji zasnovanoj na održivosti i jednakosti.