Ilustracija
Koliko kompanija koje su nedavno dijelile otkaze zaista prilagođava radnu snagu izazovima i efikasnosti vještačke inteligencije – a koliko njih se samo krije iza AI-ja kako bi prikrile druge probleme u poslovanju?
To je ključno pitanje koje otvara analiza New York Times-a o rastućem fenomenu takozvanog „AI-washinga“ – prakse u kojoj kompanije kao razlog za otpuštanja navode vještačku inteligenciju, iako su pravi uzroci često sasvim drugačiji, poput prekomjernog zapošljavanja tokom pandemije ili pogoršanja poslovnih rezultata, piše Investitor.
Prema dostupnim podacima, AI je u 2025. godini naveden kao razlog za više od 50.000 otkaza, a među tehnološkim kompanijama koje su u tom kontekstu pominjale vještačku inteligenciju nalaze se i Amazon i Pinterest.
Međutim, izvještaj konsultantske kuće Forrester, objavljen u januaru, dovodi ovu naraciju u pitanje. U analizi se navodi da mnoge kompanije koje najavljuju AI-povezane otkaze zapravo nemaju razvijene, testirane i operativne AI alate koji bi mogli da zamijene radna mjesta koja se ukidaju.
„Brojne firme koje objavljuju otkaze povezane s vještačkom inteligencijom nemaju zrele i provjerene AI aplikacije spremne da preuzmu te uloge, što ukazuje na trend ‘AI-washinga’ – pripisivanje finansijski motivisanih rezova budućoj primjeni AI-ja“, navodi se u Forresterovom izvještaju.
Sličan stav iznosi i Moli Kinder, viša istraživačica u Brookings Institution-u. Ona upozorava da je poruka kako su „otkazi posljedica AI-ja“ izuzetno privlačna investitorima, naročito u poređenju s alternativom.
„Reći da su otkazi uzrokovani vještačkom inteligencijom veoma je ‘investitor-friendly’ poruka, posebno kada bi prava istina bila: ‘Biznis nam ne ide dobro’“, ocjenjuje Kinder.
Za kompanije, AI često zvuči kao priča o efikasnosti, inovacijama i budućem rastu. Za zaposlene, međutim, sve češće se postavlja pitanje da li je vještačka inteligencija stvarni uzrok gubitka radnih mjesta – ili samo novo, tehnološki „uglađenije“ opravdanje za stare poslovne greške.