Foto: Martti Pärssinen/Fabio de Novaes
Istraživači su pomoću napredne laserske tehnologije otkrili stotine drevnih zemljanih građevina u Amazoniji potvrđujući postojanje napredne civilizacije koja je brojala milione stanovnika.
Najnovija arheološka otkrića u regionu koji obuhvata južni dio brazilske države Amazonas i dijelove Akrea, donijela su potpuno novi pogled na pretkolumbovsku istoriju najveće tropske šume na svijetu.
Naučnici su identifikovali ogromne monumentalne konstrukcije, nevidljive sa zemlje, koje je izgradila civilizacija poznata kao Akviri. Ove strukture, građene hiljadama godina unazad u oblastima udaljenim od velikih rijeka, ukazuju na nivo društvene organizacije koji je iznenadio stručnjake.
„Ovaj narod je pravio monumentalnu geometriju u Amazoniji u isto vrijeme kada je Pitagora razvijao svoju teoremu u Grčkoj”, istakao je paleontolog Alseu Ranzi, predsednik Instituta Geoglifos iz Amazonije i jedan od autora nedavne studije o ovoj temi.
Otkrića o geoglifima, ogromnim strukturama iskopanim u zemlji, predstavljena su u radu objavljenom u prestižnom akademskom časopisu Nature. Istraživanje je okupilo međunarodni tim naučnika sa univerziteta iz Finske, Španije i Brazila, a ključnu ulogu u mapiranju do sada nepoznatih građevina odigrala je tehnologija poznata kao LiDAR.
Tehnološka revolucija u prašumi
LiDAR (Light Detection and Ranging) oprema koristi lasere za mjerenje udaljenosti i kreiranje kompleksnih trodimenzionalnih mapa terena. U okruženjima poput amazonske prašume, ova tehnologija omogućava naučnicima da virtuelno uklone krošnje drveća i analiziraju ogromna prostranstva bez potrebe za krčenjem šume ili iscrpljujućim terenskim radom naslijepo.
„Ovo je bila prva ambiciozna evaluacija pomoću LiDAR tehnologije u Amazoniji”, naglasio je arheolog Marti Persinen sa Univerziteta u Helsinkiju.
Pomoću ovog uređaja, stručnjaci su detaljno pregledali površinu od 4.400 kvadratnih kilometara između država Amazonas i Akre. Rezultati su bili zapanjujući, jer su identifikovane 432 zemljane strukture, od kojih 396 nikada ranije nije bilo zabilježeno.
Ovi geoglifi, povezani sa civilizacijom Akviri, građeni su u periodu između 600. godine prije nove ere i 850. godine nove ere.
Na osnovu prikupljenih podataka i satelitskih snimaka, naučnici procjenjuju da je teritorija koju je ova civilizacija zauzimala iznosila oko 183.000 kvadratnih kilometara. Tokom svog vrhunca, između 100. i 300. godine nove ere, ovaj prostor je naseljavalo i do tri miliona ljudi.
Inženjering i društvena organizacija
Monumentalnost otkrivenih struktura svjedoči o izuzetnim inženjerskim vještinama i poznavanju geometrije. Većinu geoglifa čine ogromni rovovi različitih veličina i oblika, uključujući savršene krugove i kvadrate.
„Postoje rovovi široki do 15 metara i duboki pet metara”, objasnio je Ranzi.
Kako u ovoj regiji nema kamena, istraživači pretpostavljaju da su drevni graditelji koristili drvo i korpe za prenos zemlje. Izgradnja ovakvih giganata zahtijevala je ogromnu radnu snagu, podjelu zadataka i napredno poznavanje matematike.
Problem za arheologe predstavlja činjenica da je organski materijal u vlažnoj prašumi odavno nestao, ostavljajući samo obrise u reljefu.
Snimci LiDAR- a zemljanih radova – Foto: Nature
„Već smo imali u Amazoniji dovoljne tehnološke uslove da značajna civilizacija poput Akviri izgradi geoglife u šumi”, naveo je arheolog Ruan Karlos Lopes sa Federalnog univerziteta u Pari.
Iako su prvobitne teorije sugerisale da su ove građevine služile za odbranu, danas se smatra da su imale ceremonijalne i političke funkcije. Pronađeni kompleksni geometrijski oblici skriveni ispod krošnji korišćeni su za primanje gostiju, donošenje političkih odluka, vjerske obrede i svetkovine.
Mreža puteva predstavlja još jedno fascinantno otkriće. Istraživači su mapirali 350 kilometara puteva koji povezuju geoglife, dokazujući da to nisu bile izolovane strukture. Putevi bi se širili kako su se približavali važnim centrima, prelazeći iz uskih staza u prave saobraćajnice sa više traka.
Uz sve to, civilizacija Akviri je pokazivala duboko poštovanje prema prirodi, krčeći samo onoliko šume koliko je bilo neophodno za uzgoj kukuruza, bundeve i manioke, nikada ne pretvarajući prašumu u savanu.
Oko 850. godine nove ere, gradnja geoglifa je iznenada prestala. Naučnici pretpostavljaju da je uzrok mogla biti globalna ekološka kriza, povlačeći paralelu sa padom civilizacije Maja u Srednjoj Americi, koji se dogodio u istom periodu.
Dalja iskopavanja, vođena preciznim mapama koje je obezbedio LiDAR, nastavljaju da rasvjetljavaju sudbinu ovih drevnih graditelja i njihovu zaostavštinu u srcu Amazonije, prenosi rts.