Foto: Freepik
Evropska komisija objavila je u martu izvještaj koji potvrđuje ono što muzičari iz jugoistočne Evrope osjećaju već godinama, da Spotify algoritam ne samo da ne pomaže, već aktivno diskriminiše muziku iz ovog regiona.
Dokument od 339 strana, koji je pripremio konzorcijum Panteia, pokazuje da čak i kada mu se unesu lokalne preporuke, algoritam dosljedno favorizuje mejnstrim sadržaj sa velikih tržišta, dok muziku iz manjih zemalja jugoistočne Evrope gotovo u potpunosti zanemaruje, piše Danas.
Organizacija Music Equality, koja se bori protiv ovakve prakse, ističe da Spotify drži oko 56 odsto evropskog striming tržišta, što znači da u velikoj mjeri određuje šta će više od polovine evropskih korisnika uopšte otkriti. Problem, kako navode, nije tehničke prirode, algoritam je napravljen tako da pojačava ono što je već popularno, a to su prije svega izvođači iz SAD, Velike Britanije ili velikih evropskih tržišta poput Njemačke.
Spotify nema nijednog urednika zaduženog za region koji obuhvata Albaniju, Bosnu i Hercegovinu, Bugarsku, Hrvatsku, Grčku, Kosovo, Crnu Goru, Sjevernu Makedoniju, Rumuniju, Srbiju i Sloveniju. To je više od 55 miliona ljudi koji praktično ne postoje na najvažnijim plejlistama platforme.
Posljedice su, kako se navodi, ozbiljne. Studija bugarskog udruženja ANMIP-BG iz decembra 2025. pokazala je da 85 odsto nezavisnih izdavača iz jugoistočne Evrope bilježi pad prihoda nakon što je Spotify uveo prag od 1.000 slušanja godišnje kao uslov za isplatu. Čak 65 odsto ispitanih taj pad opisuje kao značajan.
Dok Spotify tvrdi da je ta mjera uvedena radi uklanjanja spam sadržaja, u praksi ona, prema kritikama, urušava distributivne modele za izvođače sa manjih tržišta. Pravilo je, kako se navodi, napravljeno za velika tržišta poput SAD, ali se primjenjuje globalno.
Kulturna nevidljivost regiona
Problem ide i dalje od finansija. Algoritam, prema izvještaju, ne prepoznaje specifičnosti lokalnih scena koje dijele jezike sa većim tržištima. Hrvatski, srpski, bosanski i crnogorski izvođači svrstani su u istu grupu, bez uvažavanja regionalnih razlika, što dodatno smanjuje njihovu vidljivost.
Akademska studija Miloša Hrocha i Petra Ščepanika o pozicioniranju srednjoevropske muzike na Spotify pokazuje da je lokacija izvođača ključni faktor – bendovi potpisani za lokalne etikete dobijaju preporuke prema geografiji, a ne prema žanru ili kvalitetu.
Pet zahtjeva za promjene
Music Equality je iznijela pet konkretnih zahtjeva: ukidanje praga od 1.000 slušanja, imenovanje regionalnih urednika i metadata stručnjaka za jugoistočnu Evropu, uvođenje geografske raznolikosti u kuriranje plejlista, nadzor nad algoritmima koji utiču na kulturnu reprezentaciju i veću transparentnost u kuratorskoj politici.
Ruth Koleva, predsjednica ANMIP-BG i osnivačica SoAlive Music Conference u Sofiji, izjavila je: „Kada nas Spotify algoritam ne ‘vidi’, Evropa nas ne čuje. Ovo više nije samo pitanje muzičke industrije.”
Iz Music Equality poručuju još oštrije: „Spotify nas nije namjerno izbrisao. Ali brisanje ne zahtjeva namjeru. Zahtjeva moć, netransparentnost i odsustvo odgovornosti. Balkan je preživio carstva. Nećemo biti tiho izbrisani od strane algoritma.”
Izvještaj Evropske komisije smatra se i dokazom mogućeg kršenja UNESCO Konvencije o kulturnoj raznolikosti, koju su potpisale sve članice EU.