Foto: Unsplash
Studija takođe kaže da su nivoi zagađenja vazduha na Balkanu često viši nego u Pekingu – a ponekad i među najvišim na svijetu.
Autor: Impuls
Kada pomislimo na najzagađenije gradove na svijetu, padaju nam na pamet slike Delhija ili Pekinga, ali novi podaci su otkrili akutne probleme zagađenja blizu srca Evrope, piše Guardian.
Profesor Andre Prevo iz Instituta Pol Šerer (PSI) u Švajcarskoj objasnio je da zimi zagađenje česticama na Balkanu najveće u Evropi.
“Nivoi zagađenja česticama su često viši nego u Pekingu, a nekim danima su među najvišim u svijetu. Sumpor-dioksid zimi može biti preko 30 puta veći od onoga što obično vidimo u zapadnoj Evropi.“
Procjenjuje se da oko 3.300 ljudi rano umre svake godine od zagađenja česticama u Bosni i Hercegovini.
Teško je razumjeti zagađenje vazduha u jednom gradu mjerenjem na jednom mjestu. Umjesto toga, tim iz PSI-ja je spakovao najsavremenije senzore za zagađenje vazduha u prilagođeni kombi, sa cijevima za uzorkovanje na krovu, i vozio krugove Sarajevom tokom zime. Svaki krug je trajao oko 90 minuta, a tim je vozio do šest krugova dnevno.
„Jedan od najtežih dijelova studije bio je provođenje toliko vremena u saobraćaju, vožnja uskim ulicama uzbrdo i nizbrdo. Neke večeri su bile vidljivo smog na zapadu. U stambenim zonama osjećali su se jasni mirisi drveta i uglja, a u centru grada i mirisi roštiljanja, posebno ćevapa“, rekao je Majkl Bauer iz Instituta za socijalni rad (PSI).
Tim je ispitao dio mješavine čestica zagađenja, ali čak je i to premašilo dnevnu smjernicu Svjetske zdravstvene organizacije u 66% vremena, a često je bilo više od osam puta veće zagađenje.
Najgore zagađena mjesta bila su stambena područja gdje je dominiralo grijanje kuća, uključujući sagorijevanje drva, uglja i smeća, zajedno s velikim količinama policikličnih aromatičnih ugljovodonika koji izazivaju rak.
Studija Programa Ujedinjenih nacija za razvoj iz 2023. godine preporučila je izolaciju kuća, centralno grijanje i toplotne pumpe, kao i inspekcije šporeta i informisanje javnosti. Identifikovala je devet prioritetnih oblasti grada za akciju.
„Naši rezultati potvrđuju prioritetna područja. Postojeći planovi za smanjenje grijanja na čvrsta goriva u tim područjima za 90% do 2033. godine su očajnički potrebni. Čak i nakon toga, drugi izvori će i dalje biti važni i ne treba ih ignorisati“, naveo je Bauer.
Stari automobili u saobraćaju u BiH je dodatno pogoršao probleme zagađenja. Prosječno vozilo u Sarajevu je staro 19 godina, a 10% vozila je starije od modernih evropskih standarda za izduvne gasove. U Velikoj Britaniji, prosječan automobil 2024. godine bio je star 10 godina, a prosječan kombi ili kamion između osam i devet godina.
Kuvanje u restoranima dominiralo je zagađenjem česticama u centru Sarajeva.