Foto: Novi val Blagaj
Na lokalitetu uz nekadašnji stari put za Nevesinje u blizini Blagaja zabilježeno je izuzetno značajno botaničko otkriće. Po prvi put u flori Bosne i Hercegovine evidentirano je prisustvo rijetke vrste orhideje – jadranske kokice (Ophrys archipelagi).
Ovu rijetku vrstu na terenu su identifikovali Elvedin Šabanović iz “Mreže za zaštitu prirode Bosne i Hercegovine” i Bariša Ilić iz Ornitološkog društva “Brkata sjenica” iz Metkovića.
Jadranska kokica je jedna od devet do sada zabilježenih specifičnih vrsta iz roda Ophrys (porodica Orchidaceae) u našoj zemlji. Ove orhideje su u nauci poznate po svom nevjerovatnom i upečatljivom načinu oprašivanja.
Naime, njihovi cvjetovi izgledom imitiraju insekte i oponašaju seksualne signale ženki oprašivača. Mužjaci insekata, pokušavajući obaviti kopulaciju sa cvijetom, zapravo nesvjesno vrše oprašivanje, što ovaj rod biljaka čini jednim od najzanimljivijih primjera evolucije u biljnom svijetu.
Proširenje poznatog staništa
Otkriće u Blagaju predstavlja prvi zvanični nalaz ove vrste u Bosni i Hercegovini, čime se značajno proširuje poznati areal njenog rasprostranjenja. Jadranska kokica je prvi put opisana 1986. godine na otoku Korčuli, a radi se o rijetkoj biljci koja naseljava obje strane Jadranskog mora.
Do sada je bila zabilježena na hrvatskim otocima (Korčula, Cres, Lošinj, Krk), dijelovima dalmatinske obale, te u Crnoj Gori, Albaniji i jugoistočnoj Italiji.
Iz Omladinskog kluba “Novi Val” Blagaj ističu da ovaj nalaz potvrđuje visoku biološku i ekološku vrijednost ovog područja, koje se sve više prepoznaje kao važno stanište rijetkih i nedovoljno istraženih biljnih vrsta.
“Lokalitet karakterišu krški tereni i specifični vegetacijski uslovi koji omogućavaju opstanak osjetljivih biljaka. Ovakva staništa često ostaju nedovoljno istražena, iako predstavljaju ključne tačke očuvanja biodiverziteta”, navode iz “Novog Vala”.
Ovo otkriće dodatno naglašava potrebu za hitnom i sistemskom zaštitom prirodnih područja Blagaja, uključujući širi prostor uz rijeke Bunu i Bunicu. Ovi ekosistemi su pod stalnim antropogenim pritiskom, a novi podaci o prisustvu rijetkih vrsta jasno ukazuju na važnost njihovog dugoročnog i održivog upravljanja.
Pronalazak vrste Ophrys archipelagi smatra se jednim od značajnijih savremenih botaničkih otkrića u Bosni i Hercegovini, potvrđujući da prirodna baština hercegovačkog krša krije još mnogo neotkrivenih dragocjenosti od naučnog i konzervacijskog značaja.