Foto: Imran Maglajlić
Jedan od prvih znakova proljeća u gradu na Vrbasu su proljetne akcije u okviru kojih se realizuje čišćenje i uređenje naselja, a one sa sobom ponekad donose i nove prakse koje bi trebale promijeniti stare navike građana.
Piše: Imran Maglajlić
Da te prakse često ne zažive eklatantan primjer su kontejneri za selektivno razdvajanje otpada. Iako su označeni za papir, staklo i plastiku u svakom od ovih kontejnera često se nađe miješani otpad iz domaćinstava. Takođe, nisu ni rijetke slike pretrpanih kontejnera za selektivno razdvajanje otpada u pojedinim naseljima.
“Uprkos promotivnim edukativnim spotovima, anketama urađenim među građanima, obavještavanju građana putem mailova i odgovora na njihove zahtjeve, još uvijek je niska svijest građana” tvrde u odgovoru na dopis koji smo uputili Odjeljenju za komunalne poslove Grada Banjaluka.
Foto: Imran Maglajlić
Pokušali smo saznati da li su edukativni spotovi i ankete dovoljni za promjenu svijesti i društvenu klimu, kada je riječ o selektivnom razdvajanju otpada ili su nužne konkretnije, a ponekad i represivnije mjere nadležnih.
Iz preduzeća Grand Promet d.o.o. koje se bavi prikupljanjem i upravljanjem otpada kažu da trenutno realizuju projekte sa marketima i ugostiteljskim objektima, ali da je za uspostavljanje ovakve prakse na širem polju potrebno donijeti zakonska rješenja i sistemsko djelovanje nadležnih.
„Nije stvar u nama, mi bismo se rado odazvali pozivu da radimo po nekom standardu i projektima. To je do Zakona, to bi trebalo da se počne naplaćivati i kažnjavati. Da se ljudima, prije svega, ponudi ta vrsta usluge, da se obezbjede potrebne posude za odvajanje tog ambalažnog otpada, pa onda da se skrene pažnja u zajednicama etažnih vlasnika da se otpad mora odvajati po kantama na kojim je označeno za šta je šta“ kazao je Dragan Vukčević, direktor ovog preduzeća.
Da edukativni i promotivni video materijali u određenom periodu godine nisu dovoljni za stvaranje navike razdvajanje otpada kod građana mišljenja je i Milica Končar, stručnjakinja iz oblasti cirkularne ekonomije. Tvrdi da prvo treba postojati kvalitetna saradnja između lokalne zajednice i komunalnih preduzeća, a onda je moguće realizovati niz stimulativnih koraka.
„Bitno je reći da trenutno ne postoji zakonski okvir koji zabranjuje selektivno razdvajanje, ali niti ga stimuliše. Kako će se sakupljati otpad je do odluke komunalnog preduzeća u saradnji sa lokalnom administracijom i zajednicom. Tako da je trenutno moguće započeti selektivno razdvajati, ali ono što bi bilo poželjno jesu načini stimulacije npr. smanjenje računa za komunalije za domaćinstva koja selektivno odvajaju ili raditi na represivnim mjerama koje bi uticale na komunalna preduzeća da počnu smanjivati količine koje dolaze na deponije, a to je takozvani porez na deponovanje” izjavila je Končar.
Na zvaničnoj stranici Grada Banjaluka dostupni su Lokalni ekološki akcioni planovi. Poglavlja koja se tiču Akcionog plana za upravljanje odlaganjem komunalnog industrijskog, opasnog i bolničkog otpada iz Plana 2016 – 2021 godine i Plana 2022 – 2027 godine gotovo su identična. Navodi se da su nosioci aktivnosti za „Izradu plana sakupljanja reciklabilnih komponenti komunalnog čvrstog otpada“ Gradska uprava i Čistoća a.d. Banja Luka. U kratkom telefonskom razgovoru iz Čistoće su nam potvrdili da u najvećoj mjeri rade prikupljanje reciklažnog otpada u saradnji sa određenim brojem ugostiteljskih objekata i marketa. Realna situacija u gradu, a to su neredovno pražnjeni kontejneri za razdvajanje otpada, u kojima se često nalazi miješani otpad, govore o jako lošem sprovođenju sinhronizovanih akcija između nosioca aktivnosti.
Foto: Imran Maglajlić
Trenutno u Banjaluci ne postoji niti jedan reciklomat, što je praksa u velikom broju gradova Bosne i Hercegovine. Oni su jedna od mikro stanica gdje se može sakupljati ambalažni otpad, a promoviše se razdvajanje i promjena navika.
“Reciklomati su odlična stvar za pokretanje priče o razdvajanju otpada. To su mašine koje uzimaju ambalažni otpad – limenke, staklene i plastične boce i zauzvrat dobije se neka “nagrada” (može biti karta za parking, karta za javni prevoz ili nešto slično) ili se može i donirati lokalnim humanitarnim udruženjima” ističe Milica Končar.
Jasno je da postoje načini koji bi uspostavili održivo razvrstavanje otpada, koji bi u daljem procesu bio recikliran, a životna sredina zaštićena. Međutim, ova tema se i dalje nalazi na društvenoj margini.
Iako samo uvođenje kontejnera za razvrstavanje, koje su pratili edukativni spotovi, nije urodilo plodom, iz Odjeljenja za komunalne poslove uskoro najavljuju identične korake.
“U pripremi je set edukativnih spotova koji će se emitovati na televiziji, uvođenje dodatnog rada grajfera kao i dodatnog broja kontejnera po čitavom teritoriju grada. Naravno, uz sve navedene mjere treba ići i kontrola Komunalne policija koja će kažnjavati nepropisno odlaganje.”
Da li će nam predstojeća proljetna akcija donijeti samo nove/stare prakse i entuzijastične najave, koje će služiti u svrhu promocije Grada, a kontejneri nakon kampanje ostati u stanju u kakvom su trenutno, saznaćemo uskoro. Još ovoga proljeća.