Foto: Srna
Poraz Viktora Orbana na izborima u Mađarskoj otvara niz političkih pitanja i u regionu, a posebno u Republici Srpskoj, gdje je njegova vlada posljednjih godina važila za jednog od ključnih oslonaca aktuelnog rukovodstva u Srpskoj.
Orbanova politika, obilježena otvorenim skepticizmom prema Briselu i zagovaranjem koncepta „suverenizma“, bila je u značajnoj mjeri kompatibilna sa političkim narativom koji dolazi iz Republike Srpske. Upravo zbog toga, promjenu vlasti u Budimpešti mnogi posmatraju kao potencijalnu prekretnicu u dosadašnjim odnosima, ne samo na političkom, već i na ekonomskom planu.
Dok jedni upozoravaju da bi odlazak Orbana mogao značiti slabljenje jednog od rijetkih otvorenih kanala podrške Republici Srpskoj unutar Evropske unije, drugi smatraju da institucionalni odnosi i ranije preuzete obaveze ne bi trebalo da budu dovedeni u pitanje preko noći, bez obzira na promjenu političke garniture.
U tom kontekstu, sagovornici Srpskainfo analiziraju da li je riječ o početku promjene kursa Mađarske prema Zapadnom Balkanu, koliko su postojeći projekti održivi u novim okolnostima i da li će odnosi Banjaluke i Budimpešte ući u fazu preispitivanja i redefinisanja.
Politička analitičarka Tanja Topić, kaže za Srpskainfo da je političko rukovodstvo Republike Srpske, porazom Viktora Orbana, izgubilo velikog političkog saveznika, koji im je čuvao leđa u Briselu, koristeći mehanizam veta.
– Utisak je da će nova vlada Mađarske biti kooperativnija prema Evropskoj uniji, dok vidimo da se posljednjih nekoliko godina pojačava evroskepticizam u Srpskoj, te se priziva raspad ove organizacije. Jedna od rijetkih reakcija zvaničnika Republike Srpske na Orbanov debakl – da je sada već bivši mađarski premijer utemeljitelj suverenizma – može implicirati i pitanje da li je ovo početak kraja suverenističkog uspona. Definitivno je veliki udarac – smatra Topićeva.
Ona kaže da ubuduće zasigurno nećemo gledati Dodikove česte odlaske u Budimpeštu, kao i dolaske mađarskih funkcionera u Banjaluku.
– Sasvim sigurno će brojni projekti biti stavljeni pod lupu, jer slijedi razmontiravanje Orbanovog sistema, a samim tim, i ispadanje mnogih kostura iz ormara – tvrdi Topićeva.
Uticaj Evropske unije
Profesor međunarodnih odnosa Miloš Šolaja, kaže da se vlasti mijenjaju, ali da države nastoje obično da održavaju uspostavljene odnose, naročito iz razloga što već postoje određeni ugovori i obaveze.
-Biće potreba da se to nastavi, mada je činjenica da će, bar prema najavama, ova vlast biti više okrenuta ka Evropskoj uniji, pa se u tom smislu može desiti određeni otpor da to više ne bude onako široka, otvorena i snažna podrška, kakva je bila za vrijeme Orbana. Ja mislim da će interes Mađarske, da njeguje određene odnose sa Srpskom, i dalje ostati, jer se ono, što je Orban započeo, ne briše tako lako. Ali da će biti promjena, to je izvjesno, i to u početku. Biće naglašen uticaj Evropske unije, a znamo da to pitanje baš i nije pohvalno kada je riječ o Republici Srpskoj – rekao je Šolaja.
Šolaja naglašava da će biti vidljive promjene u političkim odnosima.
-One će ići u okviru opšte promjene odnosa prema Rusiji, u okviru gasnih politika. Te politike će sasvim sigurno uticati i na opšte politike. Biće dosta razlika, ali će vjerovatno deklarativno ostati na tom nivou potrebne saradnje. U Mađarskoj živi jedna tradicionalna, ne baš toliko brojna, ali važna nacionalna manjina. Tako da će i taj most biti važan – naglasio je on.