.){kind=link}
Foto: FENA
Zemlje zapadnog Balkana najvjerovatnije neće ispuniti rok do 2030. godine za završetak osnovne evropske transportne mreže u regionu zbog kašnjenja u provedbi projekata i operativnih poteškoća, navodi se u novom izvještaju Evropskog revizorskog suda (ECA).
U izvještaju se ocjenjuje da je napredak usporen zbog nedovoljno zrelog izbora projekata, slabosti u nadzoru, nedovoljnog monitoringa i izvještavanja, ali i problema u pogledu održivosti pojedinih investicija.
Zemlje zapadnog Balkana – Albanija, Bosna i Hercegovina, Kosovo, Crna Gora, Sjeverna Makedonija i Srbija, nalaze se u središtu politike proširenja Evropske unije, a EU podržava njihove transportne, energetske i druge sektore putem Investicionog okvira za zapadni Balkan.
Evropska komisija je od 2015. do sredine 2025. godine isplatila 527 miliona eura za transportne projekte kao glavni donator u okviru tog mehanizma, čiji je cilj razvoj infrastrukture u regionu i njeno povezivanje s osnovnom evropskom transportnom mrežom.
Članica Evropskog revizorskog suda zadužena za izvještaj Laima Andrikienė izjavila je da je razvijena infrastruktura važan korak u ispunjavanju kriterija za članstvo u EU, ali da se transportni projekti na zapadnom Balkanu odvijaju presporo.
– Transportni projekti zapadnog Balkana napreduju presporo da bi se region povezao s EU tokom ove decenije. Komisija bi trebala unaprijediti izbor, praćenje i održivost projekata, kao i vidljivost transportnih projekata koje finansira EU u regionu – kazala je Andrikienė.
Revizori su utvrdili slabosti u odabiru projekata, posebno u pogledu njihove spremnosti za provedbu. Projekti su u prosjeku počinjali sa zakašnjenjem od 17 mjeseci, dok su mnogi tokom provedbe kasnili više od dvije godine.
U izvještaju se navodi da Evropska komisija ima ograničene mogućnosti da osigura pravovremenu provedbu, jer nema dovoljno efikasne procedure za praćenje kašnjenja, održivosti i vidljivosti podrške EU.
Komisija, prema nalazima revizora, nije prikupljala dovoljno informacija o stepenu završenosti transportnih koridora koje finansira, niti o tome da li transportne mreže ispunjavaju standarde EU. Također se u velikoj mjeri oslanjala na finansijske institucije u nadzoru projekata, iako taj nadzor u pojedinim slučajevima nije bio adekvatan.
Zbog toga su, kako se navodi, u određenim slučajevima isplaćivani iznosi veći od onih koji su bili opravdani stvarnim napretkom projekata.
Revizori ukazuju i na to da u nekoliko slučajeva grantovi Investicionog okvira za zapadni Balkan nisu bili ključni za osiguranje finansiranja, jer su ugovori o zajmovima već bili potpisani prije podnošenja aplikacija za grantove. Time je, prema izvještaju, nastao efekat u kojem bi se investicije svakako realizirale i bez granta.
Evropski revizorski sud izrazio je sumnju i u održivost nekoliko projekata, između ostalog zbog nedostatka sredstava za nastavak investicija i nedovoljnog održavanja. U jednom projektu stanje željezničke infrastrukture u vrijeme revizije bilo je lošije nego prije početka projekta, u drugom tunel nije imao vezu s cestom, dok je u trećem željeznička pruga završavala na granici.
Revizori zaključuju da Investicioni okvir za zapadni Balkan pomaže širenju osnovne evropske transportne mreže i da su provjereni projekti usklađeni s prioritetima povezivanja zapadnog Balkana i EU. Međutim, podaci pokazuju da je napredak prema ispunjavanju svih standarda osnovne evropske mreže do 2030. godine spor.
Agencije