Foto: RAS Srbija
Djeca, mladi ljudi, pištaljke, bubnjevi i živopisne poruke, a dan sunčan i vedar, kao stvoren za šetnju. U takvoj je atmosferi juče održan tradicionalni Osmomartovski marš. Ali, nije uvijek bilo tako idilično.
Istina, kao ni ranijih godina, ni juče održani marš nije imao podršku gradske vlasti, čak ni deklarativnu. A trebalo bi. Tema marša ove godine je bilo enormano zagađenje vazduha, a glavna poruka “Ne gušite nam ni prava ni pluća”.
Kako nezvanično saznajemo, organizatori marša su iz Gradske uprave dobili poruku da se “površno bave ozbiljnom temom”.
Ali, ta je poruka “mala maca” u odnosu na ono što se događalo ranijih godina.
Prvi Osmomartovski marš je, podsjećamo, održan 2012. godine, kada se okupilo tek dvadesetak Banjalučana. Ali, već dvije godine kasnije aktivisti su prepoznati kao prijetnja vlasti, pa 2014. nisu dobili dozvolu za skup.
Dramatično je bilo i 2019. godine, kada je intervenisala policija. Nakon marša policajci su prišli organizatorima i upozorili ih da “skup nije u skladu sa onim što je prijavljeno policiji”.
Ispostavilo se da je policajcima zasmetalo što su pojedini učesnici uzvikivali “pravda”, što je parola koja se dovodi u vezu sa aktivnostima “Pravde za Davida”. I to je ocijenjeno kao “galama i remećenje javnog reda i mira”.
Naredne godine učesnici Osmomartovskog marša su upozoreni da ne nose bedževe i majice sa simbolima “Pravde za Davida”, kako ne bi bilo “problema sa policijom”.
Najžešće je bilo 2023. godine. Tada je Gradska uprava obila da Osmomartovski marš uvrsti u gradsku manifestaciju “Mart mjesec žena”, u okviru koje su organizovani, između ostalog, i koncerti pop i izvorne muzike.
Organizatori marša su saopštili da je gradska vlast tako odlučila jer su strahovali da bi se na skupu mogla pojaviti “obilježja LGBT zajednice i ukrajinske zastave”.
Nepodobni marš se, gle čuda, našao na udaru huligana. Nekoliko mladića, u tamnim duksevima i kapuljačama, napali su učesnike i učesnice.
Čim je kolona krenula od Narodnog pozorišta Republike Srpske ka Trgu Krajine, oni su se zaletjeli ka učesnicima, uzvikujući: “Ua, pederi!”
Oteli su im zastavu duginih boja, simbol borbe za ljudska prava LGBT osoba.
Navodno, imali su namjeru da otmu i “komunističku” zastavu SFRJ sa petokrakom, ali su od tog nauma odustali.
Hulgani su jednu učesnicu marša odgurnuli, a jednu udarili. Policija nije intervenisala.
Četiri maloljetnika, koji su izveli ovu “akciju”, policija je identifikovala tek nakon 12 dana. Ali, u međuvremenu se desio napad na LGBT aktiviste i novinare, kada je povrijeđeno troje ljudi, pred očima policije. A taj je incident izazvao reakciju visokog predstavnika i Ambasade SAD.
Dakle, 18. marta 2023. godine, deset dana nakon Osmomartovskog marša, velika grupa huligana je, uzvikujući “ubij pedera”, domarširala do prostorija organizacije “Transparency International BiH” i napala aktiviste “Bh. povorke ponosa” i građane koji su se tu zatekli.
Policajci su bili na licu mjesta, ali nisu intervenisali. Naprotiv, savjetovali su aktivistima, pa i onima koji su građani Republike Srpske, da odmah napuste teritoriju RS, jer “ne mogu da im garantuju bezbjednost”.
Nekoliko građana Srpske je tada pobjeglo u Federaciju BiH.
Iz organizacije “Bh. povorka ponosa” su tada istakli da je “organizovani napad” na aktiviste u Banjaluci počeo upravo 8. marta, tokom marša, i da je sve to dio iste priče.
Zanimljivo je da je Osmomartovski marš 2023. bio posvećen pravima žena radnica, a glavna poruka je bila „Nismo jeftina radna snaga”. Ali, ta je poruka pala u drugi plan.
Svi ovih godina Osmomartovski marševi su praćeni zanimljivim porukama i parolama.
“Jedna predsjednica ne čini proljeće”, “Nismo rođene samo da rađamo”, “Bori se kao žensko”, “Budi muško, budi feminist”, “Nije me majka rodila da ćutim”, „Ne želim biti hrabra, želim biti slobodna“, “Džaba ćutite, biće još gore”, “Kako si bila obučena, kad su te silovali”, “Državo, skini mi se sa sise” … samo su neke od osmomartovskih poruka, nad kojima se valja zamisliti.
U svakom slučaju, tradicija je to na koju Banjaluka može biti ponosna.