Foto: Vijesti.ba
U Bosni i Hercegovini se 21. decembar obilježava kao Dan rudara.
Dan rudara u Bosni i Hercegovini je iniciran 21. decembra 1920. godine kada su rudari više bosanskohercegovačkih rudnika stupili u generalni štrajk zbog nametnutih teških uslova rada.
Rudari iz Tuzle, Zenice, Mostara, Breze i drugih bh. gradova postavili su dva osnovna cilja: povećanje nadnice za 30% i povećanje porodičnog doplatka sa 2 na 4 krune.
Ovi zahtjevi, ekonomskog karaktera, bili su odgovor na visok skok cijena osnovnih životnih namirnica koji je u kratkom vremenskom periodu dosegao čak 80% razlike.
Prethodno je vlast Kraljevine SHS odbila zahtjeve rudara. To je bio razlog da se 21. decembra 1920. godine krene u generalni štrajk rudara Kreke, Zenice, Kaknja, Ljubije, Mostara i Breze.
Vlada je postavila ultimatum rudarima da, ako se u roku od tri dana ne vrate na posao, gube poslove te stambena prava nad državnim stanovima. Jedna od represivnih mjera vlasti u cilju stavljanja štrajka pod kontrolu je bila i naredba o iseljavanju rudara Slovenaca iz njihove kolonije u tuzlanskom naselju Kreka.
Sve to će dovesti do poznate Husinske bune, oružanog otpora rudara vlasti.
Prema historijskim podacima, obustava rada je bila potpuna u ovim rudnicima, a od ukupno 5.100 rudara štrajk je podržalo njih 4.800. Neki historičari navode i da je u štrajku učestvovalo ukupno 7.000 rudara.
Štrajku se pridružuju i metalci, a na radnim mjestima, u skladu s važećim odredbama, bile su samo neophodne osobe radi zaštite rudnika od požara i poplava.
Prve žrtve štrajka su pale u Tuzli 27. decembra, u sukobu rudara Kreke i žandara. Sedmorica rudara su poginula, više desetina ranjeno, a oko 400 njih je uhapšeno.
Takav odnos vladajućih struktura je izazvao revolt u cijeloj zemlji, tako da štrajk izlazi van granica Bosne i Hercegovine.
Tokom januara i februara 1922. održano je i suđenje, na kojem je više 350 rudara optuženo, dok je suđeno samo njih 20-tak.
Ova velika prekretnica za rudare i sve radnike tadašnje Kraljevine SHS kasnije se počela slaviti kao Dan rudara u Bosni Hercegovini 21. decembra.
Vijesti.ba