Rudnik Medna; Foto: Impuls
Okružno javno tužilaštvo u Banjaluci donijelo je odluku o obustavi istrage protiv rudnika “Medna NV” i odgovornog lica, uprkos nalazima Instituta za javno zdravstvo Republike Srpske, koji su potvrdili prisustvo gvožđa i aluminijuma u višestruko uvećanim količinama, odnosno iznosima.
Autor: Impuls
Tužilaštvo ovakvo ekstremno zagađenje vodotoka ne smatra krivičnim djelom, uz obrazloženje da se negativni uticaj nije proširio na “širi prostor” opštine Ključ. Ovakvim stavom se direktno relativizuje uništavanje prirode, smatraju ekolozi.
-Posebno je poražavajuća činjenica da se kao jedan od razloga za obustavu navodi administrativni propust institucija: osumnjičeni navodno nisu imali obavezu monitoringa potoka Grabovac jer je taj dio “ispušten iz vida” prilikom izdavanja prvobitne vodne dozvole. I ovaj stav šalje opasnu poruku: birokratski propusti su dovoljan paravan za izbjegavanje odgovornosti za stvarnu štetu na terenu, navode iz Centra za životnu sredinu iz Banjaluke.
Oni dodaju da ne prihvataju ovakvo tumačenje zakona po kojem se zagađenje mjereno desetinama puta iznad dozvoljenog smatra “nedovoljnim” za procesuiranje.
Navode da su iskoristili i pravo na pritužbu Glavnom okružnom javnom tužiocu.
“Centar za životnu sredinu je povodom dostavljene Naredbe o obustavi istrage Okružnog javnog tužilaštva Banja Luka, kancelarija Mrkonjić Grad, protiv preduzeća Medna NV d.o.o. Mrkonjić Grad i Nebojše Tegeltije, direktora ovog privrednog društva, izjavio pritužbu glavnom okružnom javnom tužiocu”, rekao je za Impuls Ratko Pilipović, pravnik Centra za životnu sredinu.
U pritužbi se prigovara radu tužioca da prilikom ocjene dokaza nisu uzeti u obzir analize vode potoka Grabovac, rijeke Medljanke i Sane iz februara 2023. i februara 2024. godine koje je radio Institut za javno zdravstvo Republike Srpske za potrebe Centra. U njima je pokazana veća koncentracija teških metala od dozvoljenih.
“Pored toga, ne prihvatamo navode tužioca da investitor nije bio u obavezi kontrole voda potoka Grabovac, jer takve mjere nisu bile propisane Vodnom dozvolom koju izdaje Javna ustanova Vode Srpske. Zbog toga smo u pritužbi ukazali da je obaveza investitora “Medna NV” d.o.o. Mrkonjić Grad da redovno vrši kontrolu voda i redovno šalje izvještaje, bila propisana i drugim dokumentima/dozvolama izdatim u ovom slučaju čime ovaj investitor ne može biti oslobođen odgovornosti i devastacije koju je uradio na potoku Grabovac”, dodao je Pilipović.
-Zaštita zdravlja ljudi i naših rijeka ne smije zavisiti od toga koliko su daleko teški metali otplovili, naglasili su iz ove organizacije.
Podsjećamo, ovaj površinski kop mrkog uglja, aktiviran je u septembru 2020. godine, a na osnovu koncesije koja je dodjeljena na period od sedam godina, iskopavanje uglja vrši preduzeće “Medna NV” d.o.o. iz Mrkonjić Grada, osnovano te iste godine. Prema Ugovoru o koncesiji, navedena firma je najavila eksploataciju rude od 188.577 tona uglja na površini od 5 hektara.
Radovi u rudniku su krenuli prije nego je investitor imao sve potrebne dozvole. Prekršeni su i propisi iz ekološke dozvole, uzurpirana je privatna imovina i polje za vađenje rude je prošireno.
Nepravilnosti u radu rudnika Medna dovele su do zagađenja potoka Grabovac. Nakon provedenih ispitivanja od strane Instituta za javno zdravstvo Republike Srpske, utvrđeno je da je voda potoka Grabovac u selu Medna kod Mrkonjić Grada teško zagađena.
Analiza Instituta je pokazala da su vrijednosti parametara Gvožđe (Fe) i Aluminijum (Al) iznad svih granica i pripadaju V klasi kvaliteta, dok je vrijednost parametra Bakar (Cu) III klase. Izmjerena količina gvožđa (Fe) iznosi 2846 mg/m³, dok je prema Uredbi granica za ovaj parametar manja od 100 mg/m³. U slučaju Aluminijuma (Al) izmjereno je 511 mg/m³, a referentna vrijednost treba biti manja od 20 mg/m³. Vode V klase kvaliteta se prema Uredbi karakterišu kao „jako zagađene vode koje se gotovo ne mogu koristiti ni za kakve namjene“. Takođe, oba ova elementa stvaraju toksične uslove za život vodenih organizama i onemogućavaju život, a mogu biti opasni i za ostale životinje poput ptica, divljih životinja i stoke lokalnog stanovništva.