Foto: valtioneuvosto.fi
Evropski lideri sastaju se danas u Finskoj kako bi uskladili napore za uticaj na dešavanja u arktičkom regionu.
Samit u finskom gradu Rovanijemiju, na sjeveru zemlje, biće fokusiran na nove pomorske rute koje se otvaraju uslijed topljenja arktičkog morskog leda, kao i na neiskorišćena nalazišta sirovina i bezbjednosne prijetnje koje proizilaze iz vojnih aktivnosti Rusije i Kine, prenosi dpa.
Očekuje se prisustvo danske premijerke Mete Frederiksen i njemačkog kancelara Fridriha Merca, kao i premijera Estonije i Letonije i predsjednika Litvanije i Rumunije.
Na razgovorima će učestvovati i šefica diplomatije EU Kaja Kalas, Estonka poznata po svom beskompromisnom stavu prema Rusiji, kao i predsjednik Evropskog savjeta Antonio Kosta.
Frederiksen se suočavala sa upornom željom američkog predsjednika Donalda Trampa da preuzme kontrolu nad Grenlandom, autonomnom teritorijom koja pripada Kraljevini Danskoj. Tramp tvrdi da Danska nije u stanju da zaštiti to ogromno arktičko ostrvo od Rusije i Kine.
Govoreći na marginama sastanka u Rovanijemiju, Kalas je istakla da je za EU važno da „zadrži jedinstven stav” o Grenlandu i da se zajednički pozabavi pitanjima bezbjednosti, političke konkurencije i klimatskih promjena.
Grenland nije dio Evropske unije. Predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen je prošle nedjelje, tokom posjete tom ostrvu, najavila tešnju saradnju i investicioni paket vrijedan 200 miliona eura (231 milion dolara), koji će dijelom biti iskorišćen za izgradnju infrastrukture neophodne za eksploataciju vrijednih sirovina.
„Arktik se više ne može odvajati od Evrope i Baltičkog mora kada je riječ o bezbjednosnom prostoru”, izjavio je stručnjak za bezbjednost na sjeveru Evrope Tobijas Ecold.
Pored Danske i Norveške, među arktičke države ubrajaju se i Rusija, SAD i Kanada.
Komisija namjerava da iskoristi rezultate samita kako bi oblikovala svoju novu, planiranu strategiju za Arktik.
Očekuje se da će predstojeća strategija donijeti „intenzivniji evropski angažman” na Arktiku i da će se fokusirati na bezbjednost, ekonomski razvoj (uključujući prirodne resurse) i lokalne zajednice, pri čemu će uticaj klimatskih promjena biti sveobuhvatna tema, izjavio je u Rovanijemiju evropski komesar za međunarodna partnerstva Jozef Sikela.
„Arktik se zapravo zagrijava četiri puta brže od svjetskog prosjeka, što ima direktan uticaj na bezbjednost i ekonomsku otpornost tog područja”, rekao je on.
„Arktik se mijenja dramatično brzo, a te promjene povećavaju geopolitički značaj ovog regiona”, istakao je Sikela.
Finska, domaćin samita, poručila je da se Arktik mora posmatrati kao „sve važniji dio evropskog bezbjednosnog okruženja”.
Finska želi da osigura da kapaciteti Evrope u pogledu ledolomaca budu uključeni u strategiju. Finci smatraju da su ledolomci ključni za sposobnost Evrope da djeluje na krajnjem sjeveru, ističući da je bez njih nemoguće pouzdano obezbijediti puteve snabdijevanja i trgovine, kao ni vojno prisustvo u velikim dijelovima tog regiona.