Foto: Unsplash
Uzastopni toplotni talasi i padavine ispod prosjeka pogoršali su sušu u Evropi, saopštili su naučnici u četvrtak u novom izvještaju.
Evropsko ljeto 2026. je „složena kriza, vođena dugotrajnim deficitom padavina i ekstremnim vrućinama“, saopštila je grupa klimatologa Svjetske meteorološke atribucije (WWA).
Između aprila i juna, veliki dijelovi kontinenta, od Portugala na jugozapadu do južne Finske na sjeveroistoku, dobili su padavine ispod prosjeka.
Nedostatak padavina koji ranije ne bi izazvao sušu sada je rezultirao uslovima suše, saopštila je WWA. Klimatske promjene su povećale težinu suše i u zapadnim i u istočnim regionima koji su proučavani.
Suša je ozbiljno opteretila poljoprivredu, navodi se u saopštenju.
Suše na poljoprivrednom zemljištu u Zapadnoj Evropi bile su pet puta vjerovatnije zbog klimatskih promjena. U Istočnoj Evropi, suše na zemljištu bile su 11 puta vjerovatnije.
Najniži prinos kukuruza u Francuskoj u posljednjih 50 godina i gubitak više od milion hektara kukuruza u Rumuniji, u kombinaciji sa tekućim globalnim sukobima, mogli bi da povećaju cijene hrane i nesrazmerno utiču na domaćinstva sa niskim prihodima, navodi se.
Nizak nivo rijeka poremetio je teretni saobraćaj, dok nestašica vode ugrožava proizvodnju energije u regionima koji zavise od hidroenergije.
Naučnici iz Austrije, Njemačke, Mađarske, Letonije, Holandije, Rumunije, Slovenije, Španije, Švedske, Švajcarske, Češke, Velike Britanije i SAD koristili su utvrđene, recenzirane metode kako bi procijenili da li su i u kojoj mjeri klimatske promjene uticale na evropsku sušu.
Suša se može definisati na nekoliko načina. Meteorološka suša karakteriše se padavinama ispod prosjeka, dok se poljoprivredna suša javlja kada nedostatak padavina ili suvo zemljište utiču na poljoprivredu i rast usjeva i mjeri se vlagom zemljišta ili procjenom ravnoteže između padavina i evapotranspiracije tokom vremena.
Evropska suša je složena kriza, koju izazivaju dugotrajni deficiti padavina i ekstremne vrućine, sa posljedicama koje su već vidljive uprkos tome što ljeto tek počinje. Aktivnost šumskih požara se takođe brzo intenzivirala u zapadnoj Evropi.
Mnoge zemlje širom Evrope već sprovode vanredna ograničenja ili privremene zabrane nepotrebne upotrebe vode za piće. Na nivou domaćinstava, racionalizacija vode može stvoriti povećano opterećenje i finansijski pritisak, posebno za domaćinstva sa niskim prihodima. Istovremeno, nizak nivo rijeka ometa teretni transport, dok nestašica vode ugrožava proizvodnju energije u regionima koji zavise od hidroenergije.
Vlažnost zemljišta integriše kombinovane efekte anomalnih padavina i isparavanja i ključni je indikator agroekološke suše. U zapadnom regionu, procjenjuje se da se uslovi od aprila do juna javljaju otprilike svakih 5 godina u sadašnjoj klimi.
Reakcija na sušu ostaje neujednačena širom Evrope. Iako Okvirna direktiva EU o vodama promoviše održivo upravljanje vodama, planovi za upravljanje sušom nisu obavezni, što rezultira nedosljednom pripremljenošću u državama članicama EU. Na evropskom nivou, jedinstvena politika upravljanja sušom mogla bi pomoći u ublažavanju potencijalnih budućih posljedica suše, zajedno sa Strategijom otpornosti na vode, zaključuje se u izvještaju.