Foto: EPA
Ovaj rezultat ilustruje nevjerovatno ubrzanje operacija čišćenja: za manje od godinu i po dana, prikupljeno je više smeća nego za čitavu deceniju prije toga.
Holandska organizacija The Ocean Cleanup stigla je do istorijske prekretnice: iz svjetskih okeana i rijeka izvukli su čak 50 miliona kilograma otpada, saopštili su krajem marta.
Ovaj rezultat ilustruje nevjerovatno ubrzanje operacija čišćenja: od 2024. godine, za manje od godinu i po dana, prikupljeno je više smeća nego za čitavu deceniju prije toga.
S riječi na djela: Od vizije tinejdžera do tehnologije koja „guta” otpad iz okeana
Neprofitnu ekološku organizaciju The Ocean Cleanup pokrenuo je Bojan Slat 2013. godine, sa svega 18 godina.
Sve je krenulo od njegovog govora na popularnom događaju u gradu Delftu: tom prilikom, iznio je vizionarski, ambiciozni plan da se pomoću džinovskih plutajućih barijera svjetski okeani očiste od otpada – od plastičnih flaša do napuštene ribarske opreme i zalutalih bova.
Glavni front ove borbe ostaje ozloglašeni Veliki pacifički tepih smeća, ogromna akumulacija plutajućeg otpada između Havaja i Kalifornije.
Nakon godina testiranja i početnog Sistema 001, dizajn je značajno napredovao. Prethodni Sistem 002 je tokom trogodišnjeg rada (2021-2023) uklonio preko 250.000 kilograma otpada, dok je danas na sceni Sistem 03, najefikasnija generacija ove tehnologije. Zahvaljujući svojim dimenzijama, svakih pet sekundi može da očisti površinu jednog fudbalskog terena.
Princip rada ostao je vijeran osnovnom dizajnu, ali su razmjere znatno veće. Dva broda vuku plutajuću barijeru, u obliku potkovice, dugačku 2,2 kilometra, sa zaštitnom mrežom koja se spušta 4 metra ispod površine.
Brodovi se kreću brzinom ljudskog hoda, koristeći vještačku inteligenciju i senzore kako bi se usmjerili ka zonama najveće gustine otpada. Dok sistem sporo jezdi okeanom, bočna „krila” barijere usmjeravaju plastiku ka centralnoj vreći za zadržavanje.
Kada se ona napuni, izvlači se na palubu gdje se sadržaj sortira i pakuje za dalju preradu.
Prikupljena plastika ne ostaje otpad, već postaje resurs. Kroz partnerstva poput onog sa kompanijom Kia, materijal izvučen iz Pacifika reciklira se i koristi u unutrašnjosti novih električnih vozila.
Uspjeh se u velikoj mjeri pripisuje i radu na izvorima zagađenja. Istraživanja pokazuju da čak 80% plastike koja dospijeva u okeane potiče iz 1% rijeka.
Zbog toga su razvijeni tzv. presretači (interceptors) – autonomne brane koje zaustavljaju smeće u kritičnim riječnim tokovima, od Jamajke preko Malezije i Vijetnama do Gvatemale i Los Anđelesa.
Dostizanje brojke od 50 miliona kilograma samo je vjetar u leđa za planirani program „30 gradova” koji teži da pokrije presretačima najkritičnije tačke riječnog zagađenja.
Krajnji cilj tima The Ocean Cleanup ostaje jasan: uklanjanje 90% plutajuće okeanske plastike do 2040. godine.