Foto: Impuls
Kada se vulkansko ostrvo Sirtsej 1963. godine izdiglo iz sjevernog Atlantskog okeana, ponudilo je naučnicima jedinstvenu priliku da posmatraju uspostavljanje života na potpuno novoj i neplodnoj zemlji. Decenijama su ekolozi vjerovali da sposobnost biljaka da dođu do udaljenih i izolovanih mjesta zavisi uglavnom od posebnih adaptacija za širenje na velike udaljenosti: na primjer, vjerovalo se da mesnati plodovi privlače ptice, koje bi jele plod i kasnije raspršivale sjeme, što je tim vrstama davalo prednost u kolonizaciji, piše EurekAlert!
Nova studija objavljena u Ecology Letters dovodi u pitanje ovu dugogodišnju teoriju. Istraživači sa Islanda, iz Mađarske i Španije otkrili su...
Foto: Wellcome Collection, London (45101i)
Kada su fizičar Ernest Raderford i hemičar Frederik Sodi 1901. otkrili nuklearnu transmutaciju, prirodni raspad jednog radioaktivnog elementa u drugi, Raderfordov prvо zakukao, ali ne od oduševljenja. „Zaboga, Sodi“, prekorio je svog saradnika. „Ne zovi to transmutacijom, odrubiće nam glave kao alhemičarima!“
Piše: Kit Chapman
Reputacija alhemije se od tada nije mnogo popravila - ostaje jedan od najčešće pogrešno shvaćenih aspekata istorije nauke. Za većinu ljudi, alhemija asocira na slike složenih dijagrama i mitskih sastojaka kao što je kamen mudrosti, koji bi pretvoro olovo u zlato ili stvoriti eliksir života, piše Nature.
U svojoj najnovijoj knjizi „Alhemija“, istraživač...
Naučnici brazilske opservatorije Piko dos dijas su prvi put uspjeli da posmatraju proces formiranja prstenastih sistema Saturna, koji okružuju tu planetu i koji imaju prečnik od oko 280.000 kilometara.
Prstenasti sistemi se sastoje od četiri prstena i raspršenog materijala oko malog ledenog tijela po imenu Hiron, koje kruži oko Sunca u prostranstvu između Saturna i Urana, prenosi "Reuters".
Hiron pripada klasi objekata koji se nazivaju kentauri, a nalaze se u spoljnom dijelu Sunčevog sistema, između Jupitera i Neptuna.
Oba tijela imaju osobine i asteroida i kometa.
Tijelo zvanično označeno kao (2060) Hiron, ima prečnik od oko 200 kilometara i potrebno mu je oko...
Foto: Screenshot
Ovogodišnja Nobelova nagrada za hemiju dodijeljena je trojici naučnika – Japancu Susumuu Kitagawi, Britancu Richardu Robsonu i Jordancu Omaru Yaghiju – za razvoj revolucionarne klase supstanci poznatih kao metal-organski okviri (MOF – Metal-Organic Frameworks).
Njihov izum, objavljeno je u srijedu u Stokholmu, otvorio je sasvim nove puteve u hemiji i pružio mogućnost stvaranja materijala koji mogu rješavati neke od najvećih izazova savremenog svijeta, od klimatskih promjena do nestašice vode.
"Metal-organski okviri imaju ogroman potencijal, donoseći hemiji neviđene mogućnosti za kreiranje materijala s potpuno novim funkcijama," izjavio je prof. Heiner Linke, predsjedavajući Nobelovog komiteta za hemiju.
Nobelov komitet je pohvalio laureate jer...
Foto: Sara Kurfeß/Unsplash
Danska premijerka Mete Frederiksen objavila je u utorak da vlada planira da zabrani korišćenje društvenih mreža djeci mlađoj od 15 godina.
Nije rekla koje će mreže biti obuhvaćene zabranom niti kako će se mjera provoditi u praksi.
Danska premijerka Mette Frederiksen izjavila je da "mobiteli i društvene mreže kradu djetinjstvo naše djece", dodajući da bi 60 posto danskih dječaka u dobi od 11 do 19 godina radije ostalo kod kuće nego provodilo vrijeme s prijateljima. Napomenula je da gotovo svaki danski učenik sedmog razreda, grupe od 13 i 14 godina, ima mobitel.
Građanska inicijativa iz 2024. već je prikupila 50.000...
John Clarke, Michel H. Devoret i John M. Martinis (Foto: Screenshot)
Ovogodišnja Nobelova nagrada za fiziku pružila je prilike za razvoj sljedeće generacije kvantne tehnologije, uključujući kvantnu kriptografiju, kvantne računare i kvantne senzore.
Dobitnici Nobelove nagrade za fiziku za 2025. godinu su John Clarke, Michel H. Devoret i John M. Martinis „za otkriće makroskopskog kvantno-mehaničkog tuneliranja i kvantizacije energije u električnom krugu“.
Kako je pojašnjeno tokom objave, njihovi eksperimenti na čipu otkrili su kvantnu fiziku u akciji. Proveli su eksperimente s električnim krugom u kojima su demonstrirali i kvantno-mehaničko tuneliranje i kvantizirane energetske nivoe u sistemu dovoljno velikom da se može držati u...
Nobelova nagrada za medicinu ili fiziologiju dodeljuje se svake godine naučnicima koji rade na raznim poljima medicine ili fiziologije. Ovogodišnji dobitnici prestižne nagrade su: Mery E. Blancow, Fred Ramsdell i Shimon Sakaguchi, za otkrića u vezi sa perifernom imunološkom tolerancijom.
Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu dodjeljena je 115 puta. Ovu nagradu dobilo je 229 naučnika u periodu između 1901. i 2024. godine.
Ovogodišnji dobitnici Nobelove nagrade za fiziologiju ili medicinu su: Mery E. Blancow, Fred Ramsdell i Shimon Sakaguchi, za otkrića u vezi sa perifernom imunološkom tolerancijom koja sprječava imuni sistem da našteti tijelu.
Njihova otkrića postavila su temelje za novo...
Ilustracija
Provodimo gotovo trećinu svog života spavajući, ali to nikako nije izgubljeno vrijeme. Daleko od toga da je pasivno mirovanje, san je aktivan i neophodan proces koji pomaže da se tijelo obnovi i zaštiti mozak. Kada je san poremećen, mozak osjeća posljedice, ponekad na suptilne načine koji se nagomilavaju tokom godina.
U novoj studiji međunarodnog tima naučnika objavljenoj u Lansetu, ispitivani su obrasci spavanja i detaljni podaci snimaka mozga magnetnom rezonancom kod više od 27.000 odraslih osoba u Ujedinjenom Kraljevstvu, uzrasta između 40 i 70 godina. Otkriveno je da su ljudi sa lošim snom imali mozgove koji su izgledali znatno starije...
Foto: Google
Kompanija OpenAI u ponedjeljak je počela uvoditi roditeljske kontrole za ChatGPT na webu i mobilnim aplikacijama, nakon što su roditelji maloljetnika koji je izvršio samoubistvo podnijeli tužbu protiv firme, tvrdeći da ga je chatbot navodno savjetovao o metodama samopovređivanja.
Prema novim pravilima, roditelji i tinejdžeri mogu zajednički aktivirati strožije mjere zaštite povezivanjem svojih naloga, pri čemu jedan šalje poziv, a kontrole se aktiviraju tek kada ga druga strana prihvati.
OpenAI je na društvenoj mreži X saopštio da će roditelji sada moći ograničiti izloženost osjetljivim sadržajima, kontrolisati da li ChatGPT pamti prethodne razgovore i odlučivati hoće li se komunikacije koristiti za...
Foto: Wikipedia
Zamislite građevinu toliko masivnu da može za par centimetara izbaciti čitavu planetu iz njene prirodne ravnoteže.
Upravo to je uspjela da uradi kineska brana „Tri klisure“, koja je pomjerila osu rotacije Zemlje za dva centimetra i produžila dužinu naših dana. Može da zvuči kao naučna fantastika, ali ovaj podatak je tačan, što su potvrdili stručnjaci NASA-e koji proučavaju delikatna kretanja naše planete.
Građena tokom perioda od 18 godina, brana „Tri klisure“ preoblikovala je rijeku Jangce, stvarajući rezervoar kapaciteta 39,3 milijarde kubnih metara vode. Iako je ovo dostignuće čudo građevinarstva, izazvalo je iznenađujuće efekte na Zemljinu rotaciju i stabilnost, koje mnogi...
