Foto: Impuls
Studentski pokret i pobunu protiv vlasti nastaloj nakon tragedije u Novom Sadu, kada je zbog pada nadstrešnice na željezničkoj stanici poginulo 16 ljudi, nemoguće je „replikovati“ u Republici Srpskoj čije su visokoškolske ustanove pod potpunom kontrolom aktuelne vlasti.
Ovo za Srpskainfo tvrde penzionisani univerzitetski profesori iz Srpske koji su za vrijeme svog aktivnog angažmana na visokoškolskim ustanovama, kako tvrde, iz „prvog lica“ svjedočili potpunoj kontroli politike nad akademskom zajednicom.
Pobuna studenata protiv vlasti SNS i Aleksandra Vučića, opšti je utisak, presudno je dovela do pada Vučićevog režima koji je Srbijom vladao punih 14 godina.
S druge strane, u Republici Srpskoj koju, objektivno, potresaju isti problemi kao i Srbiju po pitanju korupcije, stranačkog zapošljavanja, višemilionskih afera i kontrole medijskog prostora od strane vlasti, ne postoji ni nagovještaj masovne pobune akademske zajednice koja, inače, u svakom demokratskom društvu predstavlja „krem de la krem“ i intelektualnu savjest javnosti.
Zbog čega u Republici Srpskoj ne postoji čak ni nagovještaj studentskog pokreta sličnog onom u Srbiji, koji je doveo do tektonskih promjena na tamošnjoj političkoj sceni, pitali smo za mišljenje ugledne bivše univerzitetske profesore i ljude koji su najpozvaniji da ocjenjuju stanje u ovdašnjoj akademskoj zajednici.
Sociolog i penzionisani profesor Univerziteta u Banjaluci, Ivan Šijaković, za Srpskainfo ističe da, za razliku od Srbije, univerziteti u Republici Srpskoj i BiH „nemaju baš nikakvu autonomiju“.
– Od raspada Jugoslavije univerziteti u Republici Srpskoj stalno su bili pod patronatom politike. Zbog toga, objektivno, da su i htjeli teško da bi uspjeli bilo šta da postignu – kaže Šijaković za naš portal.
U Srpskoj je, prema njegovim riječima, izvršena „socijalizacija akademske zajednice“, odnosno „navikavanje“ da se prije svega mora odgovarati partiji i partijskom vođi.
– Prvo su to bile nacionalističke partije, kao što je SDS, koji je išao s pričom da se država mora čuvati po svaku cijenu. Kasnije je SNSD potpuno zavladao univerzitetom, a profesori, dekani i članovi studentskih organizacija morali su da budu članovi partije – tvrdi Šijaković.
Republika Srpska je mala, dodaje on, ima malo ljudi, a samim tim i malo univerzitetskih profesora.
– U Srbiji, opet, imate 20.000 profesora koji ne mogu tako lako da se „poklope“ – ističe on.
Što se tiče studenata, kako dodaje, tu je situacija nešto malo bolja. U Srbiji samo aktivnih studenata, koji svakog dana idu na predavanja, ističe Šijaković, ima preko 75.000.
– U masi se uvijek nađe dovoljan broj onih koji će nešto pokrenuti. U Republici Srpskoj to je mnogo manji broj, ali čini se da se ipak osjećaju neke promjene – tvrdi Šijaković.
Na pitanje šta je to što bi moglo da pokrene studente u Srpskoj na promjene, on odgovara da bi to, prije svega, mogao da bude „generacijski zov“.
– Moglo bi se desiti da studenti iz Republike Srpske osjete neprijatnost zbog toga što njihova generacija nije na nivou one u Srbiji, Francuskoj, Italiji ili drugim zemljama u kojima je pokrenut studentski bunt. Zbog toga bi studenti u Srpskoj mogli da malo „živnu“ u tom smislu da i oni upute poneku kritičku misao. Što se tiče profesora, ovdje se to svodi na pojedinačne slučajeve i to se onda lako kompromituje, jer svi „skoče“ na pojedinca koji se buni protiv sistema – zaključuje Šijaković.
Penzionisani profesor Filozofskog fakulteta Univerziteta u Banjaluci, Miodrag Živanović, smatra da su u Republici Srpskoj i BiH „decenije proizvele stanje stvari gdje postoji zbirka zatvorenih društava“.
– Zbog toga, ovdje nije moguće napraviti bilo kakve promjene, pomak prema nečemu što bi bilo nekakvo prirodno i na logici utemeljeno društvo. Ovdje je sve nadrealno – tvrdi Živanović.
Na pitanje da li su studenti i profesori u Srbiji na djelu pokazali da su osvješteniji od kolega u Republici Srpskoj, Živanović odgovara da je to, „u suštini, ista priča“.
– Srbija je, ipak, veća priča i cjelina od BiH. Ovdje je jedino moguća međusobna izolacija i ovdje imate izolovane djeliće nekad zajedničkog života. Nisam jugonostalgičar, ali ono što znam jeste to da se na ovim uništenim djelićima bivše države ne može izgraditi bilo šta smisleno. Ovdje vlada mafija, a ne pametni ljudi, univerziteti ili bilo šta drugo – zaključuje Živanović.