Foto: Srna
Na izborima održanim u nedjelju u Republici Srpskoj glasalo je 47,03 odsto građana sa pravom glasa, dok je kada je u pitanju BiH ovaj procenat manji i iznosi 42,02 odsto. Mnogi su ovaj podatak shvatili kao dokaz funkcionisanja novih tehnologija, odnosno potvrdu da umrli nisu mogli da glasaju i da nije bilo zloupotreba podataka onih koji žive u inostranstvu i obično ne koriste svoje glasačko pravo.
Demograf Stevo Pašalić smatra da je riječ o realnoj izlaznosti s obzirom na to da su birački spiskovi prebukirani i prenaduvani, jer ni blizu nemamo taj broj birača.
Prema njegovim riječima u dosadašnjim izbornim ciklusima dešavalo se da se nakon 19 časova „nagurava“ još listića.
– Bilo je “gimnastike”, ko god je mogao, to znam kao direktni akter. Jučerašnji tok glasanja sam pratio i sve je teklo bez greške. Nije se moglo ni na šta uticati, tako da je izlaznost realna i objektivna – objasnio je on.
Naglasio je da je činjenica da imamo više upisanih birača nego stanovnika, ali da tu važe neka druga pravila.
– Ko god ima ličnu kartu, bilo gdje, on može doći i glasati. Nigdje ne piše da ne može glasati. Malo jeste apsurd ako Republika Srpska realno ima nešto manje od milion stanovnika, a imamo 1.200.000 birača, ali oni nisu na ovom prostoru, ne dolaze. Prema tome, jedino što je ovdje eliminisano jeste to da su nekada glasali mrtvi i neki drugi ljudi kojih nema tu, a ispalo je da glasaju. To je bar pomak. Bar imamo sad početnu, realnu sliku – rekao je on.
Prema njegovim projekcijama u Republici Srpskoj trenutno živi 980.000 ljudi. Sa druge strane birači su svi koji su izvadili ličnu kartu i mnogi od njih ne dolaze godinama na ove prostore. O tome govori i podatak koji je iznio Pašalić da se za glasanje u inostranstvu prijavilo manje od 50.000 ljudi, a oko 2 miliona ljudi među kojima su i maloljetnici živi negdje u dijaspori.
Demograf Aleksandar Čavić je naglasio da broj birača ne treba miješati sa brojem stanovnika Bosne i Hercegovine jer je riječ o dvije različite kategorije koje se formiraju prema različitim kriterijumima i čija se dinamika samo djelimično podudara.
On je objasnio da se broj stanovnika odnosi na stanovništvo koje uobičajeno živi u BiH, odnosno na tzv. rezidentno stanovništvo, i obuhvata lica svih starosnih grupa, a biračko tijelo čine punoljetni državljani BiH koji ispunjavaju uslove propisane Izbornim zakonom.
– Odseljavanjem iz BiH mi, po pravilu, ne gubimo birača – gubimo stanovnika – kaže Čavić.
Prema njegovim riječima činjenica da je u Centralni birački spisak upisano 3.408.517 birača, iako je procijenjeni broj stanovnika koji danas uobičajeno žive u BiH manji od tog broja, sama po sebi ne predstavlja statistički paradoks.
– Veliki dio ljudi koji su tokom prethodnih godina i decenija napustili zemlju više nije dio njenog rezidentnog stanovništva, ali kao državljani BiH i dalje ostaju dio biračkog kontingenta. Štaviše, ovako visok broj birača u odnosu na broj rezidentnih stanovnika posredno predstavlja i jednu od potvrda izuzetno visokog obima emigracije iz BiH.
Raskorak između broja stanovnika i broja birača zato treba posmatrati i kao jedan od pokazatelja razmjera demografskog pražnjenja zemlje, a ne kao dokaz da je sam Centralni birački spisak nužno neispravan – naveo je Aleksandar Čavić.