Foto: Manuel Elías/UN
Generalna skupština Ujedinjenih nacija usvojila je u srijedu rezoluciju kojom se transatlantska trgovina robljem politički redefiniše kao “najveći zločin protiv čovječnosti”, uz poziv na reparacijsku pravdu za pogođene narode.
Rezolucija koju je predvodila Gana dobila je 123 glasa za. Tri zemlje – Argentina, Izrael i Sjedinjene Američke Države – glasale su protiv, a 52 su bile uzdržane.
„Danas se okupljamo u svečanoj solidarnosti kako bismo potvrdili istinu i krenuli putem ka iscjeljenju i reparativnoj pravdi“, rekao je predsednik Gane Džon Dramani Mahama, govoreći prije glasanja u ime Afričke grupe od 54 članice – najvećeg regionalnog bloka u UN-u.
Ukradeni, okovani, prodati
Više od 400 godina, milioni ljudi su oteti iz Afrike, stavljeni u okove i poslati u Novi svijet da rade na poljima pamuka, plantažama šećera i kafe pod vrelinom i praskom biča.
Uskraćena im je osnovna čovječnost, pa čak i sopstvena imena, bili su primorani da trpe generacije eksploatacije s posljedicama koje odjekuju i danas, uključujući uporni anticrnački rasizam i diskriminaciju.
Rezolucija je naglasila „trgovinu porobljenim Afrikancima i rasno zasnovano porobljavanje Afrikanaca kao najteži zločin protiv čovječnosti, obima, trajanja, brutalnosti i trajnih posljedica koje nastavljaju da strukturiraju živote svih ljudi kroz rasno zasnovane režime rada, imovine i kapitala“.
Rješavanje nepravdi, podrška reparacijama
Potvrđena je važnost rješavanja istorijskih nepravdi koje pogađaju Afrikance i ljude u dijaspori na način koji promoviše pravdu, ljudska prava, dostojanstvo i iscjeljenje, uz naglašavanje da zahtjevi za reparacije predstavljaju konkretan korak ka pravnom lijeku.
Tekst je bio „veoma problematičan u bezbroj aspekata“, rekao je ambasador Den Negrea, predstavnik SAD-a u Ekonomskom i socijalnom savjetu Ujedinjenih nacija (ECOSOC), prije glasanja.
Izrazio je žaljenje što Vašington „mora još jednom da podsjeti ovo tijelo da Ujedinjene nacije postoje da bi održavale međunarodni mir i bezbjednost“ i „nisu osnovane da bi unapređivale uske specifične interese i agende, da bi uspostavljale Međunarodne dane ili da bi stvarale nove skupe mandate za sastanke i izvještavanje“.
Štaviše, SAD „ne priznaju zakonsko pravo na reparacije za istorijske nepravde koje nisu bile nezakonite prema međunarodnom pravu u vrijeme kada su se dogodile“.
„Trgovina robljem i ropstvo su među najtežim kršenjima ljudskih prava u ljudskoj istoriji – uvreda samih principa sadržanih u Povelji Ujedinjenih nacija i Univerzalnoj deklaraciji o ljudskim pravima, koje su i same djelimično nastale iz ovih nepravdi iz prošlosti“, rekla je predsjednica Skupštine Analena Berbok.
Zemlje iz kojih su odvedeni porobljeni Afrikanci takođe su pretrpile „ispražnjenje“ izgubivši čitave generacije koje su im potencijalno mogle pomoći da napreduju.
Generalni sekretar Ujedinjenih nacija Antonio Guteres pozvao je na suočavanje sa trajnim nasljeđem ropstva, nejednakosti i rasizma.
„Sada moramo ukloniti stalne prepreke koje sprječavaju toliko ljudi afričkog porijekla da ostvare svoja prava i ostvare svoj potencijal“.Moramo se u potpunosti i bez oklijevanja posvetiti ljudskim pravima, jednakosti i urođenoj vrijednosti svake osobe“, rekao je.
Pozvao je zemlje na pokretanje akcija za iskorjenjivanje sistemskog rasizma, obezbjeđivanje reparativne pravde i ubrzavanje inkluzivnog razvoja, obilježenog jednakim pristupom obrazovanju, zdravstvu, zapošljavanju, stanovanju i bezbjednom okruženju.
„Ovo uključuje obaveze da se poštuje vlasništvo afričkih zemalja nad sopstvenim prirodnim resursima. I korake za obezbjeđivanje njihovog jednakog učešća i uticaja u globalnoj finansijskoj arhitekturi i Savjetu bezbednosti UN“, dodao je Guteres.