Foto: Helikopterski servis rS
Helikoptere ruske proizvodnje koje koristi Policija Republike Srpske narednih godinu dana održavat će ruska kompanija koja se nalazi na listama sankcija Evropske unije, Velike Britanije i Ukrajine, pokazuju podaci iz ugovora koji su potpisale vlasti RS-a, a čiji su detalji objavljeni 30. decembra 2025. godine.
Prema ugovoru, Ministarstvo unutrašnjih poslova Republike Srpske pronašlo je partnera za održavanje tri helikoptera tipa “Ansat”, koje proizvodi kompanija “Kazan Helicopter” iz Tatarstana, a koje je RS nabavio u proteklih pet godina. Ugovor je zaključen za period od 30. novembra 2025. do 27. novembra 2026. godine, a ukupna vrijednost posla prelazi 400.000 KM. Usluge obuhvataju popravke i redovno održavanje lakih višenamjenskih helikoptera, čiji je, kako se navodi, jedini evropski korisnik upravo RS.
Posao je dodijeljen kompaniji JSC “UVT AERO” iz grada Bugulma u Tatarstanu, i to direktnim sporazumom, bez provođenja postupka javne nabavke, odnosno uz samo jednog ponuđača. Analize pokazuju da se ova kompanija nalazi na listi sankcija Ukrajine još od 2017. godine, dok su sankcije dodatno pooštrene 2024. godine, kada su joj zabranjeni poslovanje, kretanje i posjedovanje imovine na teritoriji Ukrajine.
U obrazloženju sankcija ukrajinske vlasti navele su da kompanija “stvara stvarne i/ili potencijalne prijetnje nacionalnim interesima, sigurnosti, suverenitetu i teritorijalnom integritetu Ukrajine, promovira terorističke aktivnosti, krši ljudska prava i slobode, dovodi do okupacije teritorije”. Osim toga, “UVT AERO” se od aprila 2022. godine nalazi i na crnoj listi Evropske unije, zajedno s još 20 ruskih aviokompanija, zbog ozbiljnih zabrinutosti u vezi sa sigurnošću, čime im je zabranjeno poslovanje na tržištu EU i komercijalni letovi u, iz ili unutar Unije.
Sjedinjene Američke Države i Velika Britanija su u martu 2022. godine takođe uvele zabranu ruskim aviokompanijama ulaska u svoj zračni prostor, dok su pojedine države imale konkretne incidente, poput slučaja kada su vlasti Gruzije zabranile slijetanje fudbalerima kazahstanskog kluba “Aktobe FC” jer su koristili usluge kompanije “UVT AERO”.
Iz MUP-a RS-a nisu odgovorili na upite Detektora o razlozima izbora ove kompanije, niti su se izjasnili da li postoji rizik da usluge neće biti isporučene zbog međunarodnih sankcija.
Adnan Huskić sa Sarajevske škole nauke i tehnologije smatra da ovakav potez nosi ozbiljne posljedice, ali da nije iznenađujući. On upozorava da vlasti RS-a ne vode računa o političkim refleksijama ovakvih odluka po Bosnu i Hercegovinu.
“Kad se igraš s firmama koje padaju pod sankcije, onda te zahvati kao što se desilo Vučiću s Naftnom industrijom Srbije (NIS). I to su te stvari s kojima se oni poigravaju”, rekao je Huskić.
Prema njegovim riječima, problem je i u praktičnoj mogućnosti realizacije ugovora, s obzirom na otežano poslovanje ruskih firmi i banaka nakon početka invazije na Ukrajinu, ali i u političkom kontekstu šire regionalne saradnje s Rusijom.
“To su ljudi koji se fasciniraju ‘putinima’, bilo kakvim autoritarnim liderima, odbacuju sve što ima veze s bilo kakvim normalnim, zapadnim svjetonazorom. Nije to ni iznenađujuće. Ja bih se začudio da su oni u nekoj normalnoj proceduri izabrali neku normalnu firmu iz neke normalne države”, pojasnio je Huskić.
Sporazum sa kompanijom iz Tatarstana dolazi ubrzo nakon što je u Banjoj Luci održan privredni forum između vlasti RS-a i predstavnika Tatarstana, što su domaći i međunarodni stručnjaci ranije ocjenjivali kao potez koji se kosi s vanjskom politikom BiH i kao dio šireg ruskog političkog utjecaja u regiji.
Huskić smatra da taj kontekst dodatno objašnjava izbor firme pod sankcijama.
“Ovaj detalj vezan za posjetu delegacije iz Tatarstana i činjenice da se ovo potpisuje neposredno nakon toga ili da je možda ranije dogovoreno, sigurno da tu treba istražiti ko su te firme, ko su ti ljudi i kakav je to dogovor”, zaključio je Huskić.