Foto: Hosny salah/Pexels
Rat s Iranom je zasjenio porast kršenja ljudskih prava Palestinaca, upozorila je u srijedu Nezavisna međunarodna istražna komisija UN-a o okupiranoj palestinskoj teritoriji.
Iako objava privremenog prekida vatre može predstavljati prvi korak u okončanju regionalnih neprijateljstava, sve strane koje su prekršile međunarodno pravo i ciljale civile na okupiranoj palestinskoj teritoriji i Izraelu moraju biti pozvane na odgovornost.
Komisija, duboko uznemirena zbog broja žrtava u regionu, naglašava hitnu potrebu da strane u sukobu obustave sve oblike nasilja i poštuju međunarodno humanitarno pravo i međunarodno pravo ljudskih prava, uključujući zaštitu civila.
Dok su mnoga područja u Izraelu i na okupiranoj palestinskoj teritoriji pogođena raketama, Komisija sa posebnom zabrinutošću primjećuje situaciju palestinskih zajednica na okupiranoj palestinskoj teritoriji koje nemaju sredstva za rano upozoravanje ili zaštitu.
Komisija je užasnuta naglim pogoršanjem ljudskih prava Palestinaca na okupiranoj palestinskoj teritoriji od početka regionalnih neprijateljstava 28. februara i duboko je zabrinuta što širi sukob zamagljuje tešku situaciju palestinskog naroda.
Komisija osuđuje usvajanje zakona o smrtnoj kazni od strane izraelskog Kneseta, kojim se propisuje kazna vešanjem za palestinske optužene osuđene za ubistvo na osnovu terorizma. Komisija se protivi smrtnoj kazni. Ovaj zakon diskriminiše Palestince jer se primjenjuje samo u vojnim sudovima u kojima se gone Palestinci na okupiranoj palestinskoj teritoriji, dok su jevrejski Izraelci na istoj teritoriji podvrgnuti posebnom civilnom pravnom sistemu.
U Gazi, izraelski napadi – uključujući vazdušne napade, granatiranje i napade dronovima, nastavljaju da uzrokuju civilne žrtve, što je rezultiralo sa najmanje 200 poginulih od 28. februara 2026. godine, prema podacima Ministarstva zdravlja Gaze. Istovremeno, izraelske vlasti su takođe zatvorile i smanjile granične prelaze, obustavile humanitarne pokrete u određenim područjima, skoro potpuno obustavile medicinske evakuacije i spriječile Palestince da se vrate svojim domovima.
Komisija ističe da je ukupna situacija u Gazi ostala teška od navodnog primirja u oktobru 2025. godine, pri čemu Palestinci žive sa ograničenom medicinskom njegom, bezbjednošću hrane ili adekvatnim skloništima, što posebno utiče na najranjivije segmente društva, uključujući djecu.
Na Zapadnoj obali, uključujući Istočni Jerusalim, od 28. februara izraelski doseljenici ili izraelske snage bezbjednosti ubili su 22 Palestinca, uključujući djecu; među njima je najmanje šest Palestinaca koje su ubili doseljenici, prema podacima OCHA. Izraelski doseljenici svakodnevno izvode napade, često uz izraelsku vojnu podršku. Prema izvještajima, doseljenici su takođe uspostavili nove ispostavljene položaje u Zoni A Zapadne obale, što je dovelo do većeg nasilja, uz malo očiglednog protivljenja izraelskih vlasti. Sve veća upotreba seksualnog i rodno zasnovanog nasilja od strane doseljenika radi zastrašivanja i proterivanja Palestinaca sa njihove zemlje nastavlja se nekažnjeno, uprkos upozorenjima Komisije na ovaj rastući trend u izvještajima i usmenim saslušanjima iz 2025. godine.
Istovremeno, izraelske vlasti su nastavile da sprovode mjere usmjerene na zauzimanje i kontrolu zemlje na Zapadnoj obali, uključujući povećanu vojnu kontrolu nad glavnim izbjegličkim kampovima, uklanjanje palestinskih stanovnika i istrajavanje u iseljavanju palestinskih porodica iz njihovih domova u Istočnom Jerusalimu.
Komisija naglašava da je Izrael – kao okupaciona sila – obavezan da zaštiti Palestince na Zapadnoj obali, uključujući Istočni Jerusalim, jer ova područja ostaju pod njenom efektivnom kontrolom. Komisija primjećuje savjetodavno mišljenje Međunarodnog suda pravde koji je utvrdio da je dalje prisustvo Izraela na okupiranoj palestinskoj teritoriji nezakonito i utvrdio da njegova politika naseljavanja, mjere aneksije i eksploatacija prirodnih resursa krše međunarodno pravo i moraju se odmah okončati.
Komisija je već utvrdila da su između oktobra 2023. i jula 2025. godine izraelske vlasti i snage bezbjednosti izvršile četiri kategorije genocidnih činova u Gazi sa posebnom namjerom da unište palestinsku grupu u Gazi. Komisija izražava ozbiljnu zabrinutost što Izrael nastavlja da vrši genocidne činove u Gazi do danas.