Foto: Impuls
Samo u 2022. godini, milijardu tona hrane, skoro 20% hrane koja je dostupna trgovcima na malo, ugostiteljskim službama i domaćinstvima, je bačeno. Ovo je iznad 13 posto hrane izgubljene prije nego što stigne do trgovaca na malo. U međuvremenu, stotine miliona ljudi suočilo se sa glađu.
Posljedice su dalekosežne. Gubitak i bacanje hrane generišu 8-10% globalnih emisija gasova staklene bašte. Ovaj otpad je izvor emisije metana, uglavnom od organskog otpada koji truli na deponijama. Metan je preko 80 puta snažniji od CO₂ u kratkom roku. Smanjenje njegovih emisija usporilo bi stopu globalnog zagrijavanja do sredine vijeka.
I ne zaboravimo da ako ne bacamo i ne gubimo hranu od farme do viljuške, ne bacamo ni sve resurse – zemljište, vodu, energiju i trud samih poljoprivrednika.
U vrijeme ubrzanih klimatskih promjena, rastuće deforestacije, nestašice vode, širenja degradacije zemljišta i dezertifikacije, kao i rastućih cijena hrane, ne možemo sebi priuštiti da trošimo dragocjene resurse na uzgoj hrane koja se ne jede.
Ali, gubitak i bacanje hrane mogu se riješiti. Japan i Velika Britanija su to pokazali, smanjujući bacanje hrane za 53% i 22%.
Da bi se postigli i prevazišli takvi nivoi u svakoj zemlji, postoje mnoge poluge koje nacionalne vlade, podnacionalne vlade i prehrambena preduzeća mogu da pokrenu.
Kampanje za promjenu ponašanja potrošača i programi pismenosti u vezi sa hranom u školama. Angažovanje maloprodaje i ugostiteljstva – kroz popuste na proizvode kojima ističe rok trajanja, poboljšano upravljanje zalihama i ponude za ručavanje sa nultim otpadom. Reforma datuma etiketiranja kako bi se smanjila zabuna između etiketa „najbolje upotrebiti do“ i „upotrebiti do“. Digitalni alati i sistemi podataka koji pomažu preduzećima da predvide potražnju i optimizuju zalihe.
UNEP-ov program za suzbijanje bacanja hrane, zajedno sa Brazilom, Japanom i Velikom Britanijom, ima za cilj da prepolovi otpad hrane i smanji emisije metana do 7 procenata fokusirajući se na mnoge takve mjere u gradovima i prehrambenim preduzećima, rekla je ovo Inger Andersen izvršna direktorica Programa Ujedinjenih nacija za životnu sredinu povodom obilježavanja Međunarodnog dana nultog otpada, koji se održava svake godine 30. marta.
Organski otpad predstavlja između 30 i 50 procenata komunalnog otpada, u nekim zemljama i do 60 procenata. Ali ovaj otpad ne mora da truli. To je vitalni izvor ugljenika i hranljivih materija koji podstiče mikrobnu aktivnost i obnavlja zdravlje zemljišta. Nakon tretmana i kompostiranja, ovaj organski otpad bi se mogao vratiti u prehrambeni sistem – popravljajući degradirano zemljište i smanjujući zavisnost poljoprivrednika od đubriva, čija cijena i dostupnost zavisi od globalnih potresa, kao što danas vidimo sa zatvaranjem Hormuškog moreuza kroz koji prolazi trećina trgovine đubrivima koji se prevoze morem, što ugrožava pristup nekim od najranjivijih zemalja.
Pretvaranje organskog otpada u resurs stvorilo bi lokalne poslovne mogućnosti, pretvorilo trošak za opštine u prihod i dramatično smanjilo emisiju metana. Ovo je dio plana za ubrzanje „Bez organskog otpada“ COP30, koji koordinira Koalicija za klimu i čist vazduh koju je sazvao UNEP.
Potrebno je da sprovedemo odvajanje organskog otpada u domaćinstvima, na tržištima i u preduzećima. Stvoriti stabilna tržišta za proizvode od organskog otpada. Postavljanje ciljeva za postepenu zabranu organskog otpada na deponijama je ključni politički signal za stvaranje ovih tržišta, naveli su iz Programa Ujedinjenih nacija za životnu sredinu.
Impuls