Foto: Unsplash
Objavljen je godišnji izvještaj IQAira, firme koja prati globalnu kvalitetu vazduha i fokusira se na lebdeće čestice PM2,5, jednog od najmanjih, ali i najštetnijih zagađivača u vazduhu.
Izvještaj o kvaliteti vazduha „2025 IQAir World Air Quality Report“, pruža sveobuhvatan pregled kvalitete vazduha na globalnom nivou za 2025. godinu. U izveštaju su predstavljeni podaci o PM2.5 česticama prikupljene iz 9.446 gradova koji obuhvataju 143 zemlje, regione i teritorije. Informacije potiču iz više od 40.000 regulatornih stanica za praćenje i jeftinih senzora, kojima upravlja širok spektar doprinosilaca, uključujući vladine agencije, univerzitete, neprofitne organizacije, privatna preduzeća i angažovane građane širom svijeta.
Koncentracije PM2.5 se prikazuju u mikrogramima po kubnom metru (mg/m³), prateći godišnje smjernice Svjetske zdravstvene organizacije (SZO) o kvalitetu vazduha PM2.5 i privremene ciljeve. Ovaj standardizovani pristup podržava efikasnu vizuelizaciju podataka i jasnu komunikaciju o riziku. Metrike kvaliteta vazduha predstavljene u ovom izvještaju izvedene su iz IQAir-ove platforme za praćenje u realnom vremenu, koja sistematski validira, kalibriše i harmonizuje podatke sa stanica za praćenje širom svijeta.
Da bi se istražili istorijski trendovi kvaliteta vazduha po gradovima, zemljama i regionima, veb-sajt IQAir sadrži interaktivnu mapu koja prikazuje godišnje koncentracije zagađenja u gradovima i globalne rang liste kvaliteta vazduha za 9.446 gradova uključenih u izveštaj.
Evropa je jedan od najtemeljitije praćenih kontinenata, a prema IQAirovom izvještaju za 2025. godinu samo su tri evropske zemlje bile unutar smjernica SZO-a: Estonija, Island i Andora.
Izvještaj je obuhvatio 2303 evropska grada u 43 evropske zemlje ili 163 grada više nego 2024. Od toga su 1182 grada zabilježila porast godišnje prosječne koncentracije PM2.5, dok je u 886 gradova zabilježen pad.
Samo 104 evropska grada bila su unutar sigurnih granica Svjetske zdravstvene organizacije. Finska predvodi ljestvicu s 25 gradova ispod preporučenih vrijednosti, slijedi Švedska s 15 i Španjolska s 12.
Osam zemalja – Bosna i Hercegovina, Sjeverna Makedonija, Srbija, Turska, Moldavija, Rumunjska, Crna Gora i Poljska – zabilježilo je koncentracije PM2.5 veće od 15 mikrograma po kubnom metru (µg/m³), što ih svrstava među najzagađenije u Evropi. To je znatno iznad sigurne granice Svjetske zdravstvene organizacije od 5 mikrograma po kubnom metru.
Na prvom i drugom mjestu po zagađenju su turski gradovi Iğdır i Buca, Novi Pazar u Srbiji bio je treći s nivoom PM2.5 od 34,1 mikrograma po kubnom metru. Prijedor u Bosni i Hercegovini bio je peti, Goražde sedmo, a Gračanica je zauzela deveto mjesto. Ljestvicu prvih deset zaključuje Čačak u Srbiji.
Na OVOM linku možete pogledati tabelu gradova u BiH.