Orkanski visovi, ilustracija
Roman Orkanski visovi već gotovo dva veka inspiriše čitaoce, ali i filmske autore koji iznova pokušavaju da prenesu njegovu mračnu, strastvenu i opsesivnu priču o ljubavi. Najnovija ekranizacija Wuthering Heights donosi savremeno čitanje ovog klasika, oslanjajući se pre svega na snažan vizuelni identitet i atmosferu koja dominira filmom.
Na estetskom planu, film je nesumnjivo upečatljiv. Kostimi, enterijeri i eksterijeri funkcionišu kao ravnopravni učesnici priče koju dele Hitklif i Ketrin. Vetar, magla i ogoljeni pejzaži visoravni oblikuju prostor koji deluje istovremeno zavodljivo i surovo. Hladnoća ambijenta i stalni osećaj pustoši doprinose utisku da su likovi zarobljeni u svetu iz kog nema izlaza. Orkanski vetar koji neprestano prožima prizore nosi sa sobom nemir koji pokreće sudbinu junaka.
Posebno upečatljiv segment filma jeste Ketina soba, oblikovana kao prostor koji više podseća na tamnicu nego na utočište. Zidovi u tonovima njene kože, sa naglašenim pegama, venama i sitnim nepravilnostima, stvaraju utisak da je prostor produžetak njenog tela. U tom zatvorenom svetu Ketrin deluje poput ptice u kavezu. Okružena je svim onim što bi društvo smatralo poželjnim, sigurnošću, statusom i udobnošću, ali istovremeno ostaje zarobljena u životu koji je sama izabrala. Nedostaje joj ono što joj je bilo najvažnije, sloboda da bude sa osobom sa kojom deli istu dušu.
U tom trenutku nameće se i poređenje sa romanom Emili Bronte. U književnom originalu odnos između Ketrin i Hitklifa izgrađen je na dubokoj emocionalnoj povezanosti i neizrecivoj čežnji. Njihova ljubav nikada ne dobija priliku da se ostvari u svakodnevnom životu, ali upravo zbog toga poprima gotovo mitske razmere. Film, međutim, uvodi izmene koje pomeraju fokus sa unutrašnje čežnje ka izraženijem konfliktu i motivima neverstva.
Jedna od uočljivijih razlika jeste prikaz Hitklifa. U romanu je on predstavljen kao tamnoput i društveno marginalizovan lik, čija različitost dodatno naglašava njegov položaj autsajdera u porodici Ernšo. U filmskoj verziji ta dimenzija njegovog identiteta gotovo je u potpunosti potisnuta, čime se gubi deo simboličkog kontrasta između njega i sveta kojem Ketrin pokušava da pripada.
Film menja i pojedine ključne elemente radnje. Lik Hindlija, Ketinog brata, koji u romanu igra važnu ulogu u oblikovanju Hitklifovog životnog puta i njegove kasnije želje za osvetom, ovde je izostavljen. Bez tog sloja priče, Hitklifov povratak i njegovi postupci ostaju slabije motivisani nego u književnom predlošku.
Na estetskom planu, film je nesumnjivo upečatljiv. Kostimi, enterijeri i eksterijeri funkcionišu kao ravnopravni učesnici priče koju dele Hitklif i Ketrin. Vetar, magla i ogoljeni pejzaži visoravni oblikuju prostor koji deluje istovremeno zavodljivo i surovo. Hladnoća ambijenta i stalni osećaj pustoši doprinose utisku da su likovi zarobljeni u svetu iz kog nema izlaza. Orkanski vetar koji neprestano prožima prizore nosi sa sobom nemir koji pokreće sudbinu junaka.
Posebno upečatljiv segment filma jeste Ketina soba, oblikovana kao prostor koji više podseća na tamnicu nego na utočište. Zidovi u tonovima njene kože, sa naglašenim pegama, venama i sitnim nepravilnostima, stvaraju utisak da je prostor produžetak njenog tela. U tom zatvorenom svetu Ketrin deluje poput ptice u kavezu. Okružena je svim onim što bi društvo smatralo poželjnim, sigurnošću, statusom i udobnošću, ali istovremeno ostaje zarobljena u životu koji je sama izabrala. Nedostaje joj ono što joj je bilo najvažnije, sloboda da bude sa osobom sa kojom deli istu dušu.
U tom trenutku nameće se i poređenje sa romanom Emili Bronte. U književnom originalu odnos između Ketrin i Hitklifa izgrađen je na dubokoj emocionalnoj povezanosti i neizrecivoj čežnji. Njihova ljubav nikada ne dobija priliku da se ostvari u svakodnevnom životu, ali upravo zbog toga poprima gotovo mitske razmere. Film, međutim, uvodi izmene koje pomeraju fokus sa unutrašnje čežnje ka izraženijem konfliktu i motivima neverstva.
Jedna od uočljivijih razlika jeste prikaz Hitklifa. U romanu je on predstavljen kao tamnoput i društveno marginalizovan lik, čija različitost dodatno naglašava njegov položaj autsajdera u porodici Ernšo. U filmskoj verziji ta dimenzija njegovog identiteta gotovo je u potpunosti potisnuta, čime se gubi deo simboličkog kontrasta između njega i sveta kojem Ketrin pokušava da pripada.
Film menja i pojedine ključne elemente radnje. Lik Hindlija, Ketinog brata, koji u romanu igra važnu ulogu u oblikovanju Hitklifovog životnog puta i njegove kasnije želje za osvetom, ovde je izostavljen. Bez tog sloja priče, Hitklifov povratak i njegovi postupci ostaju slabije motivisani nego u književnom predlošku.
Slična odstupanja prisutna su i u prikazu Ketrinine sudbine. Dok u romanu ona umire nakon što rodi ćerku, čime se simbolično nastavlja priča o generacijama i neostvarenoj ljubavi, film bira drugačije rešenje i menja ton njene tragedije. Time se menja i značenje završetka, jer se u knjizi kroz potomstvo nastavlja linija sudbine koja povezuje likove.
Možda najvažnija razlika između romana i filma ogleda se u načinu prikaza patnje glavnih junaka. U romanu Hitklifova ljubav prema Ketrin nadilazi granice života i smrti. Njegova bol i čežnja kulminiraju u želji da ga njen duh progoni zauvek, kao dokaz da njihova veza nikada ne može biti prekinuta. Upravo ta ideja o ljubavi koja traje i nakon smrti čini da roman i danas deluje snažno i uznemirujuće.
Filmska verzija, iako vizuelno impresivna, ovu dimenziju prenosi drugačije. Fokus se pomera sa unutrašnje patnje i neostvarene ljubavi ka spoljašnjem konfliktu i izraženijoj melodrami. Zbog toga odnos Ketrin i Hitklifa povremeno deluje manje sudbinski nego u romanu, iako atmosfera priče i dalje nosi prepoznatljiv nemir, hladnoću i neprekidno prisutan vetar.
Uprkos razlikama, nova ekranizacija podseća koliko je roman Emili Bronte i dalje živ u savremenoj kulturi. Orkanski visovi ostaju priča o ljubavi koja nikada nije dobila priliku da se ispuni, ali upravo zato nastavlja da traje, između stranica knjige i na filmskom platnu.
Kristina Pivaš, Bookvar