Foto: EPA
Ukrajinske snage ostvarile su značajne teritorijalne dobitke na jugu zemlje nakon što je američki milijarder Ilon Mask u februaru onemogućio pristup satelitskom internetu Starlink ruskim jedinicama, čime su ruski komandanti ostali bez ključnih komunikacija i nadzora nad bojištem.
Ruski komandanti ostali su, kako piše Volstrit žurnal (WSJ) bez uvida u prenos uživo sa bojišta i komunikacije sa trupama, dok su ukrajinski vojnici napredovali ka ruskim položajima uz znatno manju prijetnju od dronova, koji su ranije predstavljali stalnu opasnost.
Ukrajinske snage su od tada ostvarile najveće teritorijalne dobitke u zemlji u posljednje više od dvije godine, čime su oslabljeni napori ruskog predsjednika Vladimira Putina da stekne prednost u pregovorima uz posredovanje Sjedinjenih Američkih Država.
Napredovanje Ukrajine nakon gubitka Starlinka, satelitskog internet sistema kompanije SpejsEks, ukazuje na ključnu ulogu komercijalnih satelitskih mreža u savremenom ratovanju, ali i na uticaj koji Mask ima nad samim tokom sukoba, ocjenjuje njujorški list.
Početkom februara, SpejsEks je aktivirao sistem koji omogućava pristup internetu u Ukrajini samo uređajima na odobrenoj “bijeloj listi”, dok su Starlink sistemi u vlasništvu ukrajinskih snaga odobreni, a ruski nisu.
Ukrajina navodi da je od tada povratila oko 390 kvadratnih kilometara teritorije u južnim regionima Zaporožja i Dnjepropetrovska, gdje su ruske snage ranije brzo napredovale.
Februar je bio prvi mjesec od 2023. godine u kojem je Kijev povratio više teritorije nego što je izgubio, navode analitičari.
Na cjelokupnoj liniji fronta Rusija i dalje ima prednost, uključujući odnos snaga od tri prema jedan u ljudstvu, prema riječima najvišeg ukrajinskog generala.
Vojnici na frontu navode da je gubitak Starlinka bio ključan faktor za napredovanje.
– Došlo je u presudnom trenutku. Bez Starlinka, oni su se praktično vratili na komunikacije iz vremena Hladnog rata – rekao je jedan od vojnika.
Iako Starlink nije aktivan u Rusiji, ruske snage su ranije dolazile do terminala preko posrednika iz drugih zemalja.
Ruski oficiri su na komandnim mjestima pratili snimke dronova uživo i na osnovu toga raspoređivali resurse, koordinisali akcije i usmjeravali napade dronovima na ukrajinske ciljeve.
Nakon prekida pristupa, ukrajinski vojnici su primijetili nagli pad broja dronova koji ih napadaju.
Oprema koja se oslanjala na Starlink, poput kopnenih dronova, takođe je postala znatno manje efikasna.
– Uz Starlink su imali potpunu kontrolu nad jedinicama. Sada je to nestalo. Bez njega, vojnici su izolovani i ne znaju šta se dešava van objekata u kojima se kriju – rekao je jedan oficir.
Bez Starlinka, ruske snage su bile primorane da se više oslanjaju na radio-veze, koje je Ukrajina mogla da presreće.
U prvim nedjeljama nakon prekida, ukrajinske snage su potisnule ruske jedinice dalje od predgrađa Zaporožja, čime je grad pošteđen većine artiljerijskih napada.
Rusija u međuvremenu pokušava da pronađe alternativna rješenja poput postavljanja kablova između položaja, korišćenja kratkodometnih bežičnih mreža, kao i ruskih i kineskih satelitskih sistema.
Prema procjenama, ruske snage su do sada uspjele da povrate oko 60 odsto prethodnog nivoa koordinacije.
Tanjug